'લોસ્ટ હેબીટેબલ વર્લ્ડ'નું અધ્યયન કરવા નાસા બનાવી રહ્યું છે શુક્ર પર બે મિશનની યોજના

પ્રતિકાત્મક તસવીર

અવકાશમાં વિવિધ મિશન માટે અલગ અલગ દેશોની હોડ લાગી છે. 2020માં આવી હોડ ચરમસીમાએ પહોંચી હતી.

  • Share this:
નવી દિલ્હી : અવકાશમાં વિવિધ મિશન માટે અલગ અલગ દેશોની હોડ લાગી છે. 2020માં આવી હોડ ચરમસીમાએ પહોંચી હતી. ત્યારે નાસા આ મામલે બે ડગલાં આગળ રહ્યું હોવાનું જાણવા મળે છે. મંગળ અને ચંદ્ર બાદ હવે નાસાએ શુક્ર માટેના મિશનની જાહેરાત કરી છે.

વિગતો મુજબ બુધવારે નાસાએ શુક્ર ગ્રહ માટેના બે મિશનની ઘોષણા કરી હતી. જે આ દશકાના અંત સુધીમાં લોન્ચ થઈ જશે. આ મિશનમાં નજીક રહેલો શુક્ર ગ્રહ કેમ નર્ક જેવો બની ગયો, જ્યારે પૃથ્વી જીવસૃષ્ટિથી સમૃદ્ધ બની તે શીખવાનો છે.

નાસા 30 વર્ષમાં પ્રથમ વખત શુક્ર માટે ડેડીકેટેડ મિશન મોકલશે. આ બંને મિશનને DAVINCI+ અને VERITAS નામ આપવામાં આવ્યું છે. જે 2028થી 2030 સુધીમાં લોન્ચ થઈ શકે છે. નાસાના ડિસ્કવરી પ્રોગ્રામ હેઠળ 500 મિલિયન ડોલર ફાળવવામાં આવ્યા છે.

આ મામલે એજન્સીના નવા એડમીનીસ્ટ્રેટર બિલ નેલ્સને કહ્યું હતું કે, આ બંને મિશનનો ઉદ્દેશ શુક્ર ગ્રહ નર્ક જેવી દુનિયા કઈ રીતે બન્યો અને સપાટી પર લીડ ઓગળવા કેવી રીતે સક્ષમ છે તે સમજવાનો છે. આપણે જ્યાં 30 વર્ષોથી નથી ગયા, તેવા ગ્રહને સમજવાની તક વિજ્ઞાન સમુદાયને મળશે.

DAVINCI+ એટલે ડીપ એટમોસ્ફિયર વિનસ ઇન્વેસ્ટિગેશન ઓફ નોબલ ગેસ , કેમેસ્ટ્રી અને ઇમેજિંગ છે. જે શુક્રના મુખ્યત્વે કાર્બન ડાયોક્સાઇડ વાતાવરણની રચના વિશે વધુ વિગત એકત્રિત કરશે. તેની રચના કઈ રીતે થઈ તે જાણવાનો પ્રયત્ન થશે. શું ત્યાં ક્યારેય સમુદ્ર હતો કે નહીં તે તપાસ પણ થશે.

સલ્ફયુરિક એસિડના વાદળોથી ઘેરાયેલા ગાઢ વાતાવરણથી એક ગોળો નીચે પડશે. તે નોબલ ગેસ અને અન્ય તત્વોના સ્તરને સચોટ રીતે માપશે. જેના પરથી આજે આપણી ગ્રીનહાઉસ સમસ્યાના ક્યાંથી ઉભી થઇ તેનો તાગ કાઢી શકાશે.

DAVINCI+ શુક્ર ગ્રહના સૌપ્રથમ હાઈ રિઝોલ્યુશન ફોટા પણ મોકલશે. શુક્રની ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય સુવિધાઓ પૃથ્વીના ખંડો જેવી છે. આ ખંડોનું અસ્તિત્વ શુક્રમાં પ્લેટ ટેક્ટોનિક્સ તરફ સંકેત આપે છે.

આ મિશનના પરિણામોથી પૃથ્વીની રચનાને સમજવા વૈજ્ઞાનિકોને મદદ મળશે. અન્ય મિશનને VERITAS નામ આપવામાં આવ્યું છે. જે વિનસ એમિસિવિટી, રેડિયો સાયન્સ, ઇએનએસએઆર, ટોપોગ્રાફી અને સ્પેક્ટ્રોસ્કોપીનું ટૂંકું નામ છે. આ મિશનનું લક્ષ્ય ઓર્બીટમાંથી શુક્રની સપાટીનો નકશો બનાવવાનું છે. થ્રિ ડાયમેનશન કન્સ્ટ્રક્શન માટે ઉપયોગી રડારમાં માધ્યમથી સપાટીની ઊંચાઈને ચાર્ટ કરવામાં આવશે. તેમજ ગ્રહ પર આજે પણ જ્વાળામુખી કે ભૂકંપ આવે છે કે નહીં તેની તપાસ કરવામાં આવશે.

આ ઉપરાંત ખડકોના પ્રકારને સમજવા માટે ઇન્ફ્રારેડ સ્લેનિંગ પણ થશે. શું જ્વાળામુખી વાયુમંડળમાં જળ વરાળ છોડી રહયા છે? તેની તપાસ થશે. નાસાના આ મિશનમાં જર્મન એરોસ્પેસ સેન્ટર ઇન્ફ્રારેડ મેપર આપશે. જ્યારે ઇટાલિયન સ્પેસ એજન્સી અને ફ્રાન્સનું સેન્ટર નેશનલ ડેએતુડેસ સ્પેઇટીઅલ્સ મિશનના રડાર અને અન્ય ભાગમાં યોગદાન આપશે.

નાસાના ડિસ્કવરી પ્રોગ્રામના વિજ્ઞાનિક ટોમ વેગનરે કહ્યું હતું કે, આપણે શુક્ર વિશે ખૂબ ઓછું જાણીએ છીએ તે આશ્ચર્યની વાત છે. જોકે, આ મિશનના પરિણામો તેના આકાશમાં વાદળોથી લઈ જ્વાળામુખી સુધીની વિગતો આપશે. આપણે નવો ગ્રહ શોધી કાઢ્યો છે તેવું લાગશે.

વિજ્ઞાનિક પોલ બર્નએ એક્સિયોસને કહ્યું હતું કે, પૃથ્વી જેવા ગ્રહના ભૂતકાળના વાતાવરણ અને વર્તમાન ગતિવિધિ સમજવા એક ગ્રહ માટે બે મિશનનો નાસાનો આ અભૂતપૂર્વ નિર્ણય છે. જે વિચાર્યું પણ નહોતું તેવું આપણે જાણવા જઈ રહ્યા છીએ.

નોંધનીય છે કે, બંને મિશનને વિજ્ઞાનિક મૂલ્યો અને યોજનાઓને વ્યવહારુ બનાવવા સમીક્ષા પ્રક્રિયાથી પસંદ કરવામાં આવ્યા છે. છેલ્લે નાસાએ 1990માં મેગલન વિનસ ઓરબીટર મોકલ્યું હતું.

અલબત્ત નાસા પહેલા અન્ય એક અંતરિક્ષ યાન શુક્ર તરફ જશે. અમેરિકાની નાનકડી એરોસ્પેસ કંપની રોકેટ લેબ 2023 સુધીમાં ઓછા ખર્ચનું મિશન લોન્ચ કરવાની આશા રાખે છે. શુક્ર માટે પ્રથમ ખાનગી યાન મોકલે તેવી રોકેટ લેબના સીઈઓ પીટર બેકની મહત્વાકાંક્ષા છે. સેટેલાઇટ લોન્ચિંગમાં આ કંપનીએ ચેલા દાયકામાં સારું કામ કર્યું છે. જોકે, એક અંતરગ્રહીય મિશનમાં આગળ વધવાના તેમના સ્વપ્નને 2020માં થયેલા એક અભ્યાસના કારણે પ્રોત્સાહન મળ્યું હતું. આ અભ્યાસમાં સલ્ફયુરિક વાતાવરણમાં સુક્ષ્મજીવ જીવન સાથે જોડાયેલા એક રસાયણની શોધનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે.

રોકેટ લેબએ પોતાના આગવા કોમર્શિયલ મિશન સાથે આ પ્રયાસને આગળ ધપાવવાની યોજના બનાવી છે. કંપની શુક્ર સુધી પહોંચવા માટે ઇલેક્સ્ટ્રોન રોકેટ અને ફોટોન સેટેલાઇટનો ઉપયોગ કરશે.

અંતરિક્ષ યાન 37 કિલોનો 30 સેન્ટિમીટર વ્યાસનો પ્રોબ મોકલશે. જે ઝડપથી ગ્રહના વાયુમંડળના માધ્યમથી ઉતરશે. પરિણામે કોમર્શિયલ અન્વેષણને નવું રૂપ મળશે. આ મિશન અંગે બેકને આશા છે કે, તેની કંપની કેટલાક મુદા પર પ્રકાશ નાખવા સક્ષમ બનશે. જેમાં યુનિવર્સમાં જીવન કેટલું યુનિક હોય શકે, તપાસ માટે કયા મોલિક્યુલસ પર ધ્યાન આપવું તે સહિતના મુદાને આવરી લેવાશે.
First published: