Home /News /national-international /Exclusive: ભારતના પ્રથમ ‘મેલ ફેમિનીસ્ટ’ હતા ડૉ. આંબેડકર, કોંગ્રેસ નેતા શશી થરુરે લખી નાખ્યું પુસ્તક

Exclusive: ભારતના પ્રથમ ‘મેલ ફેમિનીસ્ટ’ હતા ડૉ. આંબેડકર, કોંગ્રેસ નેતા શશી થરુરે લખી નાખ્યું પુસ્તક

SHASHI THAROOR ON AMBEDKAR

Ambedkar A life by Shashi Tharoor: કોંગ્રેસી નેતા શશિ થરૂરે કહ્યું હતું કે આંબેડકર ભારતનાં પ્રથમ ફેમિનિસ્ટ હતા.

    શશી થરૂરે (Shashi Tharoor) પોતાની તાજેતરની કૃતિ આંબેડકરઃ અ લાઇફ (Ambedkar: A Life)માં ડૉ. બી.આર.આંબેડકરનું સ્પષ્ટ, સંક્ષિપ્ત અને હૃદયસ્પર્શી ચિત્ર દોરવામાં સફળતા મેળવી છે. લેખકે શરૂઆતના પેજથી જ એક ટોન બનાવ્યો છે, કારણ કે આપણે જોઈએ છીએ કે યુવાન લોકો વિશ્વની નિશ્ચિત રીતો દ્વારા પોતાનો માર્ગ બનાવી રહ્યા છે. જ્યારે આંબેડકરની પોતાની આત્મકથા વેઇટિંગ ફોર અ વિઝા (Waiting for a Visa) એક યુવાન વાચક માટે તેમનું જીવન કેવું હતું તે સમજવા માટે પૂરતું છે. થરૂરની લ્યુમિનરીની જીવનચરિત્ર એ વાત પર પ્રકાશ પાડે છે, જેણે તેમને એક મોટા વિદ્વાન બનાવ્યા હતા.

    ટાટા લિટરેચર લાઇવમાં ન્યૂઝ 18 સાથે વાત કરતા થરૂરે કહ્યું કે, "મેં બે બાયોગ્રાફી લખી છે અને તે બંને એક જ ટેમ્પ્લેટને અનુસરે છે. એક પંડિત જવાહરલાલ નેહરુ પર છે અને બીજી ડૉ. બી.આર.આંબેડકર પર છે. આ બંને ટૂંકી છે કારણ કે પ્રામાણિક સત્ય એ છે કે આજના યુગમાં આ અદ્ભુત વ્યક્તિઓ પરના મહાન પુસ્તકો લગભગ 700 કે 800 પેજના છે."

    તેઓ કહે છે કે, તેમનો ઇરાદો સ્પષ્ટ છે; આંબેડકરને સમજવા માટે યુવાઓ મગજશક્તિ કેળવે. આ ખાસ કરીને તે માણસ માટે મહત્વપૂર્ણ છે કે જેને લગભગ દરેક રાજકીય પક્ષ દ્વારા ડિફાઇડ, યોગ્ય માનવામાં આવે છે. આ પ્રથા ખાસ કરીને ભારતમાં ઘણા આઇકોનની ચમક લેવા માટે જાણીતી છે. અમે જાણીએ છીએ કે યુવાનો મોટા પુસ્તકો તરફ નહીં વળે. અને મોટે ભાગે (આંબેડકર અંગેની) માહિતી અહીં અને ત્યાંની હેડલાઇન્સમાંથી પ્રાપ્ત થશે. અહીં તમારી પાસે કંઈક એવું છે જે વાંચી શકાય તેવું, શોર્ટ અને કેન્દ્રિત થયેલું છે અને જે તેના જીવનના પ્રસંગોની દ્રષ્ટિએ કશું જ બાકી રાખતું નથી. જે તેની ચિંતાઓ અને દલીલોને સંબોધિત કરે છે, પરંતુ તે જ સમયે તમને તેના વારસાનું 21મી સદીનું મૂલ્યાંકન પણ આપે છે. જો કે 65 વર્ષ પહેલા 65 વર્ષની વયે તેમનું નિધન થયું હતું. પરંતુ તેમના જીવન પર નજર ફેરવવા માટે આ એક ઉત્તમ તક હોય તેવું લાગતું હતું."

    થરૂર જણાવે છે કે "તે માણસની સિદ્ધિઓ આશ્ચર્યજનક છે. એટલું જ નહીં વિશેષાધિકાર માટે જન્મેલા વ્યક્તિ માટે આંબેડકરની સિદ્ધિઓ સાથે મેળ ખાવો મુશ્કેલ બનશે. તેઓ કહે છે કે, "અહીં કોઈ એવી વ્યક્તિ છે જે દલિત બેકગ્રાઉન્ડના સુબેદારનું 14મું બાળક છે, જેનો જન્મ એક નાનકડા કેન્ટોનમેન્ટ શહેરમાં આર્મી રેજિમેન્ટમાં થયો છે. આ સાધારણ છોકરો ડૉ. આંબેડકર બનવા જીવનના કેટલા તબક્કામાંથી પસાર થાય છે. આ એક અસાધારણ જીવન છે."

    આંબેડકરની એક ઊંચી હસ્તી તરીકેના સ્થાનનો અર્થ એ પણ થાય છે કે આજે તે માણસને એવી રીતે બદનામ કરવામાં આવે છે જેમ કે તે કંઇ નથી. કંઈક એવું કે જેને તેણે પોતે ધિક્કાર્યું હોત. થરૂર કહે છે, "તમે સમજી શકો છો કે લોકો તેમને બદનામ કરે છે. જો કે, તેઓ ક્યારેય ઇચ્છતા ન હતા." ખરેખર તેમણે કહ્યું હતું કે, રાજકારણમાં ભક્તિની કલ્પના કરવી સૌથી ખરાબ વસ્તુ છે. મને લાગે છે કે જે રીતે તેની પૂજા કરવામાં આવી રહી છે અને જે રીતે લોકો તેની સાથે ભગવાનની જેમ શાબ્દિક રીતે વર્તે છે, તેનાથી તેઓ પણ ભયભીત થઈ જશે. તેને એની જરૂર જ નહોતી."

    થરુર કહે છે કે, શું તેનો અર્થ એ કે તેને માનવીય બનાવવાં મુશ્કેલ હતાં? એટલું બધું પણ નહીં. "એક માનવી તરીકે તેઓ તેમના પોતાના લખાણો દ્વારા પોતાને માનવીય દર્શાવે છે. જ્યારે તમે તેના જીવનની કેટલીક ખરેખર પીડાદાયક ઘટનાઓના તેના પોતાના વર્ણનો વાંચશો, ત્યારે તે માણસની માનવતા અને તેની લાગણીઓથી વિચલિત થયા વગર રહી શકતા નથી. તેથી આંબેડકરને માણસ, એક કિશોર, એક વિદ્યાર્થી, એક યુવાન વકીલ વગેરે તરીકે કલ્પના કરવી એટલી મુશ્કેલ નહોતી. વળી, એક રાજનેતા તરીકે તેમને એટલી સફળતા મળી ન હતી. તેમ છતાં તેમણે એક એવી અસર છોડી હતી, જે તેમણે વધુ ચૂંટણીઓ જીતી હોત તો તેઓ જે કંઈપણ કરી શક્યા હોત તેના કરતા ઘણી વધારે હતી."

    આંબેડકર મહિલા અધિકારોના હિમાયતી હતા. કદાચ આ જ તેની બાજુ છે, જેના વિશે વધુ બોલવામાં આવતું નથી. લગ્ન (લગ્ન પહેલાં નાણાંકીય સ્વતંત્રતાની જરૂરિયાત અંગે ચેતવણી આપતા) અને ગર્ભાવસ્થા (જેમાં તેઓ પરણિત યુગલોમાં સંમતિની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકે છે) અંગેના તેમના વિચારો વિશ્વભરમાં ગૂંજી ઉઠશે. થરુર કહે છે કે, "જ્યારે તમે તે સમય વિશે વિચારો છો, જેમાં તેમણે મહિલાઓના અધિકારો માટે વાત કરી હતી, ત્યારે આ 80-90 વર્ષ પહેલાંની વાત છે. તેઓ એક અસાધારણ દૂરદર્શી માનવી છે. જ્યારે તેઓ મુંબઈ વિધાનસભામાં ધારાસભ્ય હતા, ત્યારે તેમણે ખરેખર તો સ્ત્રી મજૂરો માટે વધારે અધિકારો સાથેનો કાયદો ઘડ્યો હતો. મહિનાના એક ચોક્કસ સમય દરમિયાન પણ રજાઓની જોગવાઇ હતી અને તેમણે પુરુષ કામદારોની સમાન વેતન મેળવવાના તેમના અધિકાર માટે લડત ચલાવી હતી."

    1938માં આંબેડકરે મહિલાઓ માટે સરકાર દ્વારા ભંડોળ પૂરું પાડવામાં આવતા જન્મ નિયંત્રણને મંજૂરી આપતો કાયદો પસાર કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. તે 'અનૈતિકતા'ના આધારે હારી ગયા. જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ અમેરિકાની પરિસ્થિતિ અને ભારતમાં વૈવાહિક બળાત્કારના કાયદાઓની ચર્ચાને ધ્યાનમાં લે છે, ત્યારે આંબેડકર એક એવા માણસ તરીકે ઉભરી આવે છે, જેણે વિશ્વભરની નારીવાદી ચળવળો માટે પોતાની જાતને સમર્પિત કરી દીધી છે.

    થરુર જણાવે છે કે "તે ખરેખર કોઈ પણ પરિણામ માટે ભારતના પ્રથમ નારીવાદી પુરુષ હતા. મુદ્દાઓ પ્રત્યેની તેમની ચેતના અને આ બાબતો ન હોય તેવા યુગની શરૂઆતમાં વ્યક્ત કરી હતી. જ્યારે કેટલાક ઉચ્ચ જાતિના હિન્દુઓએ વિચાર્યું કે તે સ્વતંત્રતા સંગ્રામથી વિચલિત થશે, ત્યારે તેમણે દલિતના પ્રશ્નો ઉભા કર્યા. તેમણે એવા સમયે નારીવાદી મુદ્દાઓ ઉઠાવ્યા હતા, જ્યારે સમાજમાં સ્ત્રીઓના સ્થાનને પુરુષો દ્વારા માન્ય રાખવામાં આવ્યું હતું. તેઓ દરેક બાબતમાં તેમના સમય કરતા આગળ એવા એક મહાન વિચારક હતા. "

    આ પણ વાંચો: બૉલીવુડનાં જાણીતા અભિનેત્રીનું નિધન, ભારતનાં પ્રથમ ટીવી ટોક શોનાં હોસ્ટ તરીકે યાદ રહેશે

    લેખક કહે છે કે, આ તેના વ્યક્તિત્વ માટે એક આકર્ષક બાબત છે, કારણ કે તે ખરેખર તેની પોતાની માતા વિશે વધારે જાણતા ન હતા. "જ્યારે તે ચાલવા શીખતું બાળક હતા, ત્યારે તેણીનું અવસાન થયું હતું. કેટલાક લોકોએ તેના પર આરોપ મૂક્યો છે કે તેણે તેની પત્નીને પૂરતું મહત્વ આપ્યું ન હતું, જોકે હું દલીલ કરીશ કે તે ખરેખર સહાયક અને પ્રશંસા કરનાર પતિ હતા. તમને આ સંકેત એમના પોતાના લખાણો દ્વારા મળી જશે."



    આંબેડકર: અ લાઇફ માત્ર 240 પાનાની બુક છે અને થરૂરને આશા છે કે તે યુવાનો માટે મદદરૂપ સાબિત થશે. લોકો આંબેડકરને વધુ સારી રીતે સમજી શકશે.
    Published by:Mayur Solanki
    First published:

    Tags: Ambedkar, Dr. Ambedkar, National, Shashi Tharoor

    विज्ञापन

    ન્યૂઝ 18 ગુજરાતી ટ્રેન્ડિંગ

    વધુ વાંચો
    विज्ञापन
    विज्ञापन
    विज्ञापन