Home /News /national-international /

Coal crisis: શા માટે દેશ પર તોળાઇ રહ્યું છે કોલસાનું સંકટ? આ 5 પોઇન્ટ્સમાં સમજો તમામ કારણો

Coal crisis: શા માટે દેશ પર તોળાઇ રહ્યું છે કોલસાનું સંકટ? આ 5 પોઇન્ટ્સમાં સમજો તમામ કારણો

કોલસાની કટોકટીથી દેશમાં હાહાકાર મચી ગયો છે

Coal Crisis in India - એપ્રિલ મહિનાથી પડી રહેલી આકરી ગરમીને કારણે વીજળીની માંગમાં વધારો થયો છે અને આવનારા સમયમાં આ સંકટ વધુ મોટું થઈ શકે છે

નવી દિલ્હી : દેશમાં લોકો આકરી ગરમી (Summer Season In india)નો સામનો કરી રહ્યા છે. તાપમાનનો પારો 45ને પાર થઇ ગયો છે. આવી સ્થિતિમાં કોલસાની કટોકટીથી દેશમાં હાહાકાર મચી ગયો છે. ઘણા રાજ્યોમાં કોલસાની તીવ્ર અછત (Coal Crisis in India) સર્જાઈ છે, જેના કારણે થર્મલ પ્લાન્ટમાં કોલસાની સપ્લાય (Coal Supply in thermal power plant) કરવામાં આવી રહી નથી. જેનું પરિણામ વીજ કાપના (Electricity Cut) રૂપમાં સામે આવી રહ્યું છે. દેશના કેટલાક રાજ્યોના થર્મલ પ્લાન્ટમાં કોલસાની અછતની ગંભીર સ્થિતિ સર્જાઈ છે. રાજસ્થાનના 7માંથી 6 પાવર પ્લાન્ટ કોલસાની અછતનો સામનો કરી રહ્યા છે. એ જ રીતે પશ્ચિમ બંગાળના તમામ 6 પાવર પ્લાન્ટ્સ, ઉત્તર પ્રદેશના 4માંથી 3 પાવર પ્લાન્ટ, મધ્ય પ્રદેશના 4માંથી 3 પાવર પ્લાન્ટ, મહારાષ્ટ્રના 7માંથી 7 અને આંધ્ર પ્રદેશના તમામ 3 પાવર પ્લાન્ટમાં કોલસાનો ભંડાર ક્રિટિકલ તબક્કામાં પહોંચી ગયો છે.

દેશભરના 85 થર્મલ પાવર પ્લાન્ટમાં કોલસાનો સ્ટોક નિર્ણાયક તબક્કામાં પહોંચી ગયો છે. જો કે, હજુ પણ સ્થિતિ એટલી નાજુક નથી. પરંતુ એપ્રિલ મહિનાથી પડી રહેલી આકરી ગરમીને કારણે વીજળીની માંગમાં વધારો થયો છે અને આવનારા સમયમાં આ સંકટ વધુ મોટું થઈ શકે છે. તો ચાલો દર વર્ષે કોલસાના સંકટ પાછળ કારણભૂત બનતા 5 કારણો (Reason for Coal Crisis in India) અંગે જાણીએ.

કોલસાની ખાણોમાં હડતાળ

હકીકતમાં 1 એપ્રિલથી 15 એપ્રિલ, 2022ની વચ્ચે હડતાળ અને અન્ય કારણોસર ઘણી ખાણોમાં કોલસાનું પરિવહન પ્રભાવિત થયું હતું. આ સમયગાળા દરમિયાન ઈસ્ટર્ન કોલ ફિલ્ડમાં બે દિવસ સુધી હડતાળ હતી. હડતાળને કારણે લગભગ 10 દિવસ સુધી CCLની 5 સાઇડિંગમાંથી કોલસાનું પરિવહન બંધ રહ્યું હતું. એમસીએલ તાલચેરમાં ત્રણ દિવસની હડતાળ હતી. રાજસ્થાનના પારસા કાંટેમાં 11ને બદલે માત્ર 4 રેક કોલસો લોડ કરવામાં આવ્યો હતો. એનટીપીસીના પાકરી બડવાડીહમાં, 8ને બદલે માત્ર અડધો રેક પરિવહન કરવામાં આવ્યો હતો. કોરબા સંકુલમાંથી દરરોજ 12ને બદલે માત્ર 6 રેક કોલસાની હેરફેર થતી હતી. એટલે કે આ સમયગાળા દરમિયાન દરરોજ લગભગ 35 રેક ઓછા કોલસાનું પરિવહન થયું છે અને તેના કારણે પ્લાન્ટ્સના સ્ટોકને અસર થઈ છે.

આ પણ વાંચો - હવે કોરોના વેક્સીન 6-12 વર્ષના બાળકોને પણ લાગશે, DCGI ની મળી મંજૂરી : સૂત્ર

અચાનક રેકની માંગ

સપ્ટેમ્બર 2021 થી ફેબ્રુઆરી 2022 સુધી રેલવે દ્વારા દરરોજ 305 રેલ કોલસાનું પરિવહન કરવામાં આવતું હતું. ફેબ્રુઆરીમાં જ કોલસા મંત્રાલયની માંગ બાદ તેને વધારીને દરરોજ 396 રેક કરવામાં આવ્યા હતા. રેલવેએ કોલસાના પરિવહન માટે 91 રેક એટલે કે 5278 વધારાના વેગન તૈનાત કર્યા છે. ફેબ્રુઆરીમાં જ આ સંખ્યા વધારીને 405 કરવામાં આવી હતી. ત્યારબાદ 19 એપ્રિલે કોલસા સંકટ બાબતે કોલસા, ઉર્જા અને રેલવે મંત્રાલયની બેઠકમાં રેલવેમાંથી કોલસાના પરિવહન માટે વધુ રેકની માંગણી કરવામાં આવી હતી. રેલવેએ આ માટે 415 રેક આપવાનું વચન આપ્યું હતું અને હાલમાં તેણે 410 રેક આપ્યા છે. પરંતુ હવે કોલસા માટે દરરોજ 422 રેકની માંગ કરવામાં આવી રહી છે.

કોલસાના વહેલા લોડ-અનલોડને કારણે મુશ્કેલી

સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, રેલવે મંત્રાલય દ્વારા 22 એપ્રિલે ઉર્જા મંત્રાલયને એક પત્ર પણ લખવામાં આવ્યો છે, જેમાં માલગાડીઓમાંથી કોલસાને જલ્દીથી લોડિંગ અને અનલોડ કરવા જેવી ઘણી માંગ કરવામાં આવી છે. જેથી રેલવેનો ફરીથી ઝડપથી ઉપયોગ કરી શકાય. રેલવેના સૂત્રો એ પણ કહે છે કે માલસામાનની ટ્રેનોમાં મોટા કદના કોલસા અને પથ્થરો લોડ કરવામાં આવે છે, આને ઉતારવામાં પણ વધુ સમય લાગે છે. જેના કારણે રેલવે રેક અટવાઇ જાય છે.

થર્મલ પાવર પ્લાન્ટ્સ પાસે કોલસાના સ્ટોકની મર્યાદા

વાસ્તવમાં દર વર્ષે ગરમીમાં વધારો થતાં આવા સંકટનો સામનો કરવો પડે છે. આથી, ગયા વર્ષે એવું નક્કી કરવામાં આવ્યું હતું કે પાવર પ્લાન્ટ તેમની સ્ટોક ક્ષમતા વધારશે અને ઓછી માંગની સિઝનમાં વધુ કોલસાનો સંગ્રહ કરશે.

ચોમાસાએ પણ કરી અસર

વરસાદ શરૂ થતાં કોલસાનું સંકટ વધુ ઘેરું થઈ શકે છે. કોલસાના ખોદકામને અસર થાય છે એટલું જ નહીં, પાણીના કારણે તેને લોડ-અનલોડ કરવામાં પણ વધુ સમય લાગે છે. જેના કારણે રેલવે રેકનો પણ પૂરેપૂરો ઉપયોગ થતો નથી.
First published:

Tags: Coal crisis, Electricity

આગામી સમાચાર