Home /News /national-international /

નહેરુવાદી બિનસાંપ્રદાયિકતા મુસ્લિમોને હિંદુઓની સમાન નહીં પરંતુ કાયમી લઘુમતી તરીકે દર્શાવે છે : આરીફ મોહમ્મદ ખાન

નહેરુવાદી બિનસાંપ્રદાયિકતા મુસ્લિમોને હિંદુઓની સમાન નહીં પરંતુ કાયમી લઘુમતી તરીકે દર્શાવે છે : આરીફ મોહમ્મદ ખાન

1980ના દાયકાની શરૂઆતથી જ કેરળના ગર્વનર આરિફ મોહમ્મદ ખાન (Arif Mohammad Khan) સતત દેશના કટ્ટરવાદી દળો સામે લડી રહ્યા છે

Hijab controversy - કેરળના ગર્વનર આરિફ મોહમ્મદ ખાને કહ્યું - હું હંમેશા માનતો આવ્યો છુ કે હિજાબ વિવાદ વાસ્તવમાં એક ષડયંત્ર છે. જ્યારે તમે શૈક્ષણિક અથવા અન્ય કોઈ સંસ્થામાં જાઓ છો તો તમારે તે સ્થાનના ડ્રેસ કોડને અનુસરવાનુ રહે છે

1980ના દાયકાની શરૂઆતથી જ કેરળના ગવર્નર આરિફ મોહમ્મદ ખાન (Arif Mohammad Khan) સતત દેશના કટ્ટરવાદી દળો સામે લડી રહ્યા છે. તેઓ રાજીવ ગાંધીના (Rajiv Gandhi)શાસન દરમિયાન શાહબાનો કેસ હોય કે નરેન્દ્ર મોદીના (PM Narendra Modi)સમયમાં ઉડુપી હિજાબ વિવાદ (Hijab controversy)હોય પોતાનો મત વ્યક્ત કરતાં રહ્યા છે. તે ભારતમાં ચાલી રહેલા બિનસાંપ્રદાયિકતાના વિકૃત સ્વરૂપના સાક્ષી છે અને તેના પર "ઇસ્લામોફોબિક" હોવાનો આરોપ લગાવાય છે. તેઓ વિવાદાસ્પદ મંદિરની મુલાકાતોથી લઈને હિજાબ 'ષડયંત્ર' ટિપ્પણી સુધીના વિવિધ મુદ્દાઓ ‘ફર્સ્ટપોસ્ટ’ સાથે પોતાનો અભિપ્રાય વ્યક્ત કર્યો છે.

તમારા પર કટ્ટરપંથીઓ દ્વારા વારંવાર હુમલા કરવામાં આવ્યા છે. તમારી સબરીમાલા અને ઉજ્જૈન મહાકાલ મંદિરની મુલાકાતના પગલે એક સુન્ની નેતાએ કહ્યું કે તમારા માટે ઇસ્લામ છોડવાના દરવાજા ખુલ્લા છે. એક મુસ્લિમ, તેથી વધુ એક મુસ્લિમ રાજ્યપાલ, મંદિરમાં કેમ ન જઈ શકે? તમે આ ઘટનાને કેવી રીતે સમજાવો છો?

આ એવા લોકો છે જેમને દરેક વસ્તુથી વાંધો છે અને દરેક વાતે હિંસક વિરોધ કરે છે. મને આ ખૂબ હાસ્યાસ્પદ લાગે છે. આ પહેલીવાર નથી જ્યારે મેં મંદિરની મુલાકાત લીધી હોય. જ્યારે હું સંસદ સભ્ય હતો ત્યારે 1980ના દાયકાની શરૂઆતમાં મેં ઘણા મંદિરોની મુલાકાત લીધી હતી અને કેટલાકના નિર્માણમાં પણ યોગદાન આપ્યું હતું. ત્યારે મને મારી મંદિરની યાત્રાઓ માટે ફતવો આપવામાં આવ્યો હતો. મને 1986માં શાહબાનો કેસ દરમિયાન શ્રેણીબદ્ધ ફતવા મળ્યા હતા. તો, શા માટે આ કટ્ટરપંથીઓ ફરીથી આશ્ચર્ય અને આઘાતમાં છે? તેઓ મને ઘણા ફતવા આપી ચૂક્યા છે. આગળ જતા તેઓ વધુ પણ આપી શકે છે.

જ્યાં સુધી મારો સવાલ છે મારા ભગવાન મંદિરો કે મસ્જિદો સહિત કોઈપણ પૂજા સ્થળ સુધી સીમિત નથી. ભગવદ્ ગીતામાં એક સુંદર શ્લોક પણ છે જે કહે છે: “યો મામ પશ્યતિ સર્વત્ર સર્વમ ચ મયિ પશ્યતિ/તસ્યાહં ન પ્રજ્ઞાશ્યામિ સા ચ મે ન પ્રણશ્યતિ” હું આસ્તિક છું, પણ હું કર્મકાંડવાદી નથી. મારા માટે ભગવાન સર્વવ્યાપી છે અને મંદિરો કે મસ્જિદો સુધી સીમિત નથી.

મુલ્લા તમને નફરત કરે તે સ્વાભાવિક છે. તમને તમારા પોતાના સહ-ધર્મવાદીઓ સહિત કહેવાતા ઉદારવાદીઓ દ્વારા પણ નિશાન બનાવવામાં આવે છે. આ વિરોધાભાસ શું સમજાવે છે?

ઉદાર હિંદુઓ મને તેમની બિનસાંપ્રદાયિકતાની કલ્પનાને કારણે નિશાન બનાવે છે. મુસ્લિમ ઉદારવાદીઓની વાત કરીએ તો મને એમાં કોઈ શંકા નથી કે તેમાંથી મોટાભાગના લોકો તેમના અંગત જીવનમાં ઉદાર અને બિનસાંપ્રદાયિક છે, પરંતુ કમનસીબે તેઓ પોતાની જાતને શાહી સંસ્કૃતિ સાથે ઓળખે છે. તેઓ ઇસ્લામિક સર્વોપરિતાવાદી માનસિકતાને આત્મસાત કરે છે જે એવું માને છે કે તેઓ શાસક વર્ગના છે અને તેમના આગમન પહેલાં ભારતમાં અંધકાર હતો.

તેમણે સંસ્કૃતિ અને ધર્મ વચ્ચે ભેદ કરવાની જરૂર છે. હું જોઉં છું કે ઘણા ભારતીય મુસ્લિમોને ભારતીય નામોનો ઉપયોગ કરવામાં સમસ્યા હોય છે પરંતુ તેઓ ખુશીથી રુસ્તમ, સોહરાબ અથવા પરવેઝ જેવા ઈરાની નામો અપનાવશે. મને હજુ પણ એક ઈન્ડોનેશિયાની મુલાકાત યાદ છે, જેણે બાલીમાં પ્રસિદ્ધ કૃષ્ણ-અર્જુનની પ્રતિમા તરફ ઈશારો કરીને કહ્યું હતું: "ઈસ્લામ આપણો ધર્મ છે અને આ આપણી સંસ્કૃતિ છે." ભારતીય મુસ્લિમોએ ઈરાનીઓ અથવા તો ઈન્ડોનેશિયનો પાસેથી શીખવાની જરૂર છે અને સંસ્કૃતિ અને ધર્મો વચ્ચે તફાવત કરવાનું શરૂ કરવાની જરૂર છે.

આ પણ વાંચો - The Kashmir Files ને લઇને આખરે કેમ ચર્ચામાં છે જગમોહન? શું પંડિતોના પલાયનમાં હતો તેમનો રોલ?

કહેવાતા ઉદારવાદીઓ વારંવાર તમારા પર માઈનોરિટીઝ ઉશ્કેરવાનો આરોપ લગાવે છે. તેઓ તમારા પર ઇસ્લામોફોબિક હોવાનો આરોપ પણ લગાવે છે. શું કહેશો?

હું ઇસ્લામોફોબિક નથી. શા માટે હોવું જોઈએ? હું મુસ્લિમ પરિવારમાંથી આવું છું. હું માનું છું કે કાયદાની યોગ્ય પ્રક્રિયા વિના કોઈની હત્યા ન થવી જોઈએ. પરંતુ સંકુચિત રાજકીય લાભ માટે લિંચિંગની સ્ટોરી બનાવવામાં આવે ત્યારે મને સમસ્યા થાય છે. મને મારવાના પાંચ પ્રયાસો કરવામાં આવ્યા છે. છેલ્લો પ્રયાસ એક જામિયા મિલિયા ખાતે કરવામાં આવ્યો હતો. જ્યાં હું મુશીરુલ હસનની દફનવિધિમાં ભાગ લેવા ગયો હતો. ત્યારે હુ બચી ગયો હતો.

દાદરીની ઘટનાના ઘણા સમય પહેલા લિંચિંગ થઈ હતી. જેના પુસ્તકને મુસ્લિમોએ અપવાદ બનાવ્યો અને તેના નામ પર કેટલા લોકોને મારવામાં આવ્યા છે. ત્રણસો પચાસ! લિંચિંગની આ સંસ્કૃતિ કોણે રજૂ કરી? જ્યારે અન્ય લોકો અમારી નકલ કરવાનું શરૂ કરે છે, ત્યારે અમે પીડિતા હોવાનો દાવો કરીએ છીએ! તે યોગ્ય નથી.

આપણે બિનસાંપ્રદાયિકતાના નામે લઘુમતી તરાપ જોઈએ છીએ. મનમોહન સિંઘ જેવા કોઈએ પણ ભારતના સંસાધનો પર લઘુમતીઓનો પ્રથમ અધિકાર હોવાના સંદર્ભમાં તેની વ્યાખ્યા કરી હતી. તમે તેને કેવી રીતે જોશો?

સેક્યુલારિઝમના આ અર્થઘટન સામે મેં જાહેરમાં વાંધો ઉઠાવ્યો છે. તે હિંદુઓ અને મુસ્લિમોમાં અવિશ્વાસ પેદા કરે છે, રાષ્ટ્રીય સંસાધનોના સ્પર્ધકો તરીકે એકબીજાની સામે મૂકે છે. આ એક ઝીરો-સમ ગેમ છે, જે મૂળ રીતે બ્રિટિશરો દ્વારા એક સમુદાયને બીજા સમુદાયની સામે કરવા માટે રમવામાં આવે છે. આઝાદી પહેલા, આપણા નેતાઓએ ભાગલા પાડો અને રાજ કરોની આ સંસ્થાનવાદી નીતિને જોઈ હતી અને તેનો ખુલીને વિરોધ કર્યો હતો. પરંતુ 1947 પછી, મોટી સંખ્યામાં આપણા પોતાના રાજકારણીઓએ આ નીતિ અપનાવી. પછી તે બહુમતી વિરુદ્ધ લઘુમતીનો મુદ્દો બની ગયો.

હું સ્પષ્ટપણે કહું છું કે હું "લઘુમતી" શબ્દના ઉપયોગથી નારાજ છું. આ શબ્દનો ઉપયોગ કરીને, કોઈ વ્યક્તિ મુસ્લિમોને ઓછા અસ્તિત્વ તરીકે જોવાનું વલણ ધરાવે છે. આ સમાન નાગરિકતાની કલ્પના, ગૌરવની ભાવનાને દૂર કરે છે.

શાહબાનોથી લઈને ટ્રિપલ તલાક સુધી તમે રાજીવ ગાંધી અને હવે નરેન્દ્ર મોદી સાથે કામ કર્યું છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે, બંને નેતાઓ અલગ અલગ હોદ્દા પર રામ મંદિર સાથે જોડાયેલા હતા. ખાસ કરીને લઘુમતીઓ સાથે સંબંધિત મુદ્દાઓ સાથે કામ કરવા માટે તમે તેમને અને તેમના અભિગમને કેવી રીતે જુઓ છો?

હું સરખામણીમાં માનતો નથી. જોકે, હું કહીશ કે રાજીવજી એક સજ્જન હતા. તેમણે શાહબાનો સાથે જે કર્યું તે ન કર્યું હોત પરંતુ આ તેના ખોટા સલાહકારો માટે કર્યું હોત. નરેન્દ્ર મોદીજીની વાત કરીએ તો તમને જાણીને નવાઈ લાગશે કે હું ગુજરાત હિંસા પછી તેમની ટીકા કરતો હતો અને જો મેં ગુજરાતમાં છ મહિના ગાળ્યા ન હોત તો હું તેમને યોગ્ય રીતે જજ ન કરી શક્યો હોત.

કેરળના ગવર્નર બનતા પહેલા હું તેમને માત્ર ત્રણ વાર મળ્યો હતો અને તે પણ ટ્રિપલ તલાક સંદર્ભમાં. સુપ્રીમ કોર્ટના ચુકાદા પછી મેં છ પાનાનો એક પત્ર લખ્યો હતો, જેમાં કહ્યું હતું કે જો મોદી ટ્રિપલ તલાકના કાયદાને આગળ વધારવામાં નિષ્ફળ જાય, તો આપણે 1986ના શાહબાનો કેસમાં રાજીવ ગાંધીએ કરેલી ભૂલને અંજામ આપીશું. બીજા દિવસે તેમણે મને ફોન કર્યો અને 45 મિનિટની વાતચીત દરમિયાન તેમણે મને કહ્યું કે કાયદા મંત્રાલય આ મુદ્દા પર ચર્ચા કરવા માટે મને બોલાવશે. આખરે જ્યારે ટ્રિપલ તલાક બિલ સંસદના બંને ગૃહોમાંથી પસાર થયું ત્યારે હું પીએમ મોદીને અભિનંદન આપવા મળ્યો હતો.

તમે ઉડુપી હિજાબ વિવાદને ષડયંત્ર ગણાવ્યું. શા માટે?

હું હંમેશા માનતો આવ્યો છુ કે હિજાબ વિવાદ વાસ્તવમાં એક ષડયંત્ર છે. જ્યારે તમે શૈક્ષણિક અથવા અન્ય કોઈ સંસ્થામાં જાઓ છો તો તમારે તે સ્થાનના ડ્રેસ કોડને અનુસરવાનુ રહે છો. સંસ્થા પસંદગીના કેટલાક લોકો માટે તેના નિયમમાં ફેરફાર કરશે નહીં. મને આ યુવાન છોકરીઓ માટે ખરાબ લાગે છે; તેઓ નિર્દોષ છે અને મોદી સરકારને નિશાન બનાવવાની મોટી, અશુભ રમત માટે તેમને પ્યાદા બનાવવામાં આવી રહ્યા છે. પરંપરાગત રીતે પણ, હિજાબ ઇસ્લામનો અભિન્ન અંગ નથી. એવા ઘણા કિસ્સા છે કે પ્રોફેટના સમયમાં સ્ત્રીઓ હિજાબ પહેરતી ન હતી. પ્રોફેટની પત્નીની ભત્રીજી જેટલી નજીકની વ્યક્તિએ તેને પહેરવાની ના પાડી હતી.

એવા ઘણા બધા મુલ્લાઓ છે જે હિજાબને ફરજીયાત ગણાવે છે?

કુરાને સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું છે કે ઇસ્લામના પાંચ પિલ્લર છે. તો આપણે તેમાં છઠ્ઠો શા માટે ઉમેરવો જોઈએ? શું મારી પાસે સત્તા છે? શું હિજાબ પાંચ પિલ્લરમાં સામેલ છે? પાંચ સ્તંભો સ્પષ્ટ રીતે વ્યાખ્યાયિત છે. હકીકતમાં કુરાનમાં 'હિજાબ' શબ્દનો ઉપયોગ માત્ર સાત વખત કરવામાં આવ્યો છે.

તો શું તમને લાગે છે કે દેશમાં સમાન નાગરિક સંહિતા લાવવાનો સમય આવી ગયો છે?

ખરેખરમાં યુનિફોર્મ સિવિલ કોડ શબ્દ યોગ્ય શબ્દ નથી. વિચાર એકરૂપતા નથી, પરંતુ સામાન્ય અધિકારો અને જવાબદારીઓ માટે કેસ બનાવવાનો છે. સાચો શબ્દ કોમન સિવિલ કોડ છે. આપણે એ સમજવાની જરૂર છે કે કોમન સિવિલ કોડ એ બંધારણીય જવાબદારી છે, જે આપણી બંધારણ સભા દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે. એકમાત્ર ચર્ચાનો મુદ્દો તેનો સમય છે: શું તે હવે બનાવવું જોઈએ અથવા આપણે થોડો સમય રાહ જોવી જોઈએ?
First published:

Tags: Hijab row, પીએમ નરેન્દ્ર મોદી

विज्ञापन

विज्ञापन

આગામી સમાચાર

विज्ञापन
विज्ञापन