Home /News /national-international /Amit Shah Writes: જાણો 1987ની ચૂંટણી અને તેમાં જીતવા માટે મોદી વ્યૂહરચનાનું ડીકોડિંગ

Amit Shah Writes: જાણો 1987ની ચૂંટણી અને તેમાં જીતવા માટે મોદી વ્યૂહરચનાનું ડીકોડિંગ

અમિત શાહ - નરેન્દ્ર મોદી

Amit Shah Writes : નરેન્દ્ર મોદી (Narendra Modi) એવા રાજકારણી (Politics) નથી કે જેઓ પોતાની પાર્ટી (BJP) ના મેનિફેસ્ટોને ભૂલી જાય. દુર્લભ અને હૃદયસ્પર્શી એવા પક્ષ સાથે તેમનું ભાવનાત્મક જોડાણ છે.

    દરેક વ્યક્તિએ વાતથી વાકેફ છે કે વર્ષ 2014 ની ચૂંટણી (the 2014 election) એ ભારતીય રાજકારણના ઇતિહાસ (Indian Politics History) સૌથી નિર્ણાયક બદલાવ લાવ્યો હતો. નરેન્દ્રભાઈ અને પક્ષ (Narendra bhai and the party) માટેના જનાદેશના જે પરિણામો સામે આવ્યા હતા તેના પરથી આ સ્પષ્ટ હતું. અહીં ત્રીસ વર્ષમાં ભાજપ (BJP) પોતાની રીતે બહુમતી મેળવનાર પ્રથમ પક્ષ બન્યો અને ભાજપની આગેવાની હેઠળનું રાષ્ટ્રીય લોકતાંત્રિક જોડાણ બે તૃતીયાંશ બહુમતી સાથે પૂરું થયું. અહીં નોંધનીય બાબત એ છે કે 1984થી કોઈપણ પક્ષને લોકસભામાં સંપૂર્ણ બહુમતી (majority) મળી નથી. 1951-52 અને 1984ની વચ્ચેની સામાન્ય ચૂંટણીઓ દરમિયાન જે પણ પક્ષો અને વડા પ્રધાનોએ બહુમતી જીતી હતી, તુષ્ટિકરણ, વિભાગીય પૂર્વગ્રહ, ખાલી સૂત્રોચ્ચાર ('ગરીબી હટાઓ', 1971) અને મત બેંક એકત્રીકરણ સાથે સ્વતંત્રતા ચળવળ, પારિવારિક વારસો, વર્તમાન સરકાર સામેનો ગુસ્સો (1977), ભય અને સિમ્પથીના મિક્સ (1984)ના આધારે આવું કર્યું હતું. અહીં લોકોની આશાઓ માટે કોઈ મેન્ડેટ ન હતો. અહીં કોઈ એવો મેન્ડેટ ન હતો જે ટેસ્ટેડ પરફોરમન્સ માટે રિવોર્ડ આપતો હોય.

    1989 અને 2014 દરમ્યાનના પચ્ચીસ વર્ષ સુધીના સમયગાળામાં ભારતમાં સરકાર ગઠબંધન દ્વારા ચાલતી હતી. અહીં ગઠબંધન એ સરકાર રચવા માટેનું એક સમાધાન છે. તેઓ રાજકીય હિતોનું સમાધાન અને નીતિના પરિણામોનું સમાધાન છે, આ પ્રકારની એક વિચારધારા સામાન્ય નાગરિકોમાં સ્થાપિત થઈ હતી. જેના પગલે સામાન્ય લોકોને પણ તેમના પરિવાર અને સપનાઓ માટેની તેમની હત્વકાંક્ષાઓ પર સમાધાન કરવુ પડતું હતું. એવી લાગણી હતી કે પોલિસી પેરાલિસીસ, વહીવટી મૂંઝવણ, મંત્રીઓના વિવાદો, એખબીજાને બ્લેકમેઈલ કરવુ, ભ્રષ્ટાચાર, અસલામતી અને આતંકવાદ વિરુધ્ધની જંગમાં નબળાઈ અને કમજોર અને અનિર્ણાયક વડા પ્રધાનો - જેમણે નેતાઓ કરતાં મેનેજર તરીકે વધુ કામ કર્યું હોય, આ તમામ બાબતો ગઠબંધન સરકારોમાં કે ગઠબંધન પ્રણાલીમાં જોવા મળતી હતી. અહીં મહત્વની બાબત એ છે કે આ તમામ નિતીઓને કારણે ગઠબંધન પ્રણાલી ભારતીય લોકશાહી માટે કાયમી અભિશાપ બની ગઈ હતી.

    સામાન્ય લોકો માટે અપેક્ષાઓનું સ્તર નીચું થઈ ગયું. આવું થવાને કારણે એકંદરે ભારતે મોટું ન વિચારવાનું અને મહત્વાકાંક્ષી ન વિચારવાનું શીખ્યું. 2004 અને 2014 વચ્ચેના દસ વર્ષ આ રાષ્ટ્રીય નિરાશાના શિખર (કદાચ 'નાદિર' વધુ યોગ્ય શબ્દ છે) રજૂ કરે છે. લોકોમાં મનોબળ ઘણું જ નીચું હતું, ભારતના લોકો હતાશ હતા. આ બેકડ્રોપ સામે જ નરેન્દ્ર મોદી વડાપ્રધાન પદ માટે આકર્ષક અખિલ ભારતીય ઉમેદવાર તરીકે ઉભરી આવ્યા હતા. તે ભાજપને નવા વિસ્તારો, મતવિસ્તારો અને સામાજિક જૂથોમાં લઈ ગયા. પાર્ટીના પ્રચાર પ્રસાર કરતા પણ તેમણે લોકોમાં આશા દેખાડવાનું કામ ખૂબ સારી રીતે કર્યું.

    આટલા ટૂંકા ગાળામાં મોદી દેશભરમાં આટલા લોકપ્રિય અને જાણીતા નેતા કેવી રીતે બન્યા? શું તે એક બ્લોકબસ્ટર ચૂંટણી ઝુંબેશનું પરિણામ હતું? કે પછી તે દરેક શેરી, દરેક ગલી અને દરેક મોહલ્લામાં માત્ર ભાજપના અથાક કાર્યકર્તાઓ દ્વારા જ નહીં, પરંતુ લાખો બિનરાજકીય સ્વયંસેવકો દ્વારા પણ મોકલવામાં આવેલા સંદેશને કારણે આટલા લોકપ્રિય બન્યા? કે પછી આદર્શવાદી સ્ત્રી-પુરુષો અને યુવાનોને કારણે મોદીમાં વિશ્વાસ આવ્યો? અથવા તે ટેક્નોલોજીના મલ્ટપ્લાયર ફોર્સને કારણે આવુ કરી શક્યા? આ તો માધ્યમો હતા, પરંતુ તેનાથી પણ વધુ ચુંબકીય અને બળવાન હતું તે મોદી સંદેશનું તત્વ હતું. તે સંદેશ પોતે અગાઉ લખવામાં આવ્યો હતો, દ્રઢતા અને પ્રયત્નોના વર્ષોમાં અને ગુજરાતમાં આર્થિક અને સામાજિક પ્રાપ્તિનો આ સંદેશો તેનુ મુખ્ય કારણ રહ્યું હતું તેવુ ચોક્કસથી કહી શકાય છે.

    હું 1987માં પહેલીવાર નરેન્દ્રભાઈને અમદાવાદમાં મળ્યો હતો. તે વખતે થોડા સમય પહેલા જ તેમને ભાજપ ગુજરાત રાજ્ય એકમના મહામંત્રી (સંગઠન) તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા. અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનની ચૂંટણીની પણ તે સમયે જાહેરાત કરવામાં આવી હતી. આ ચૂંટણીના સંદર્ભની પ્રશંસા કરવી જરૂરી છે. ગુજરાત અને સમગ્ર દેશમાં કોંગ્રેસનો દબદબો હતો. તેમણે 1984 અને 1985માં લોકસભા અને વિધાનસભાની ચૂંટણીઓમાં જંગી જનાદેશ મેળવ્યો હતો. ભાજપ દેશમાં રાજકીય અને ઈલેક્ટ્રોલ ફોર્સની દ્રષ્ટિએ જાણે પર્વતની તળેટીમાં હતું અને તેને આગળ વધવા માટે એક લાંબી ચઢાઈ ચડવાની હતી. અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનમાં લગભગ એક ડઝન આઉટગોઈંગ બેઠકો સાથે અમારી પાર્ટીને ભાગ્યે જ ગણતરીમાં લેવામાં આવતી હતી.

    ચૂંટણીનો હવાલો સોંપવામાં આવ્યા પછી નરેન્દ્રભાઈએ અમને ઉચ્ચ લક્ષ્ય રાખવા અને પદ્ધતિસરનું આયોજન કરવાનું શીખવ્યું. ઘણી રીતે તેમણે અમને ચૂંટણીઓ અને ચૂંટણી પ્રચાર વિશે ફરીથી વિચારવામાં અને પુનઃકલ્પના કરવામાં મદદ કરી. અમદાવાદમાં બીજેપી શહેર એકમના સેક્રેટરી તરીકે મેં તેમને નજીકથી જોયા અને સમજ્યા અને તેમની રણનીતિ સમજમાં આવ્યા બાદ મે તેમની કહેલી દરેક વાત પર અમલ કરવાનુ શરૂ કરી દીધું. મોદીની વ્યૂહરચનાનો મૂળ આધાર સરળ હતો, જેમાં ચૂંટણી માટે પાર્ટી અને સંઘ નેટવર્કની શક્તિઓ અને ક્ષમતાઓનુ એકત્રીકરણ કરી તેને શ્રેષ્ઠ બનાવવાનું લક્ષ્યાંક હતું. અમે આ રણનીતિ અનુસરી અને તેના પરિણામ અદ્ભૂત આવ્યા. તે વખતે ભાજપે બહુમતી સાથે મ્યુનિસિપલ સીટો તેમજ મેયર ઓફિસ પર જીત મેળવી હતી.

    આ જીત બાદ હવે પાછા વળીને જોવાનો કોઈ સમય ન હતો. વર્ષ 1988માં રાજ્યવ્યાપી સભ્યપદ અભિયાન શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું. સામાન્ય રીતે જે કોઈ નિયમિત ક્રમ બની રહેતો તેને મોદી દ્વારા ‘સંગઠન પર્વ’ (સંગઠન ઉત્સવ) માં પરિવર્તિત કરવામાં આવ્યું હતું. તેઓ આ બાબતે ઇચ્છતા હતા કે આને લોકો દ્વારા લોકો માટેના એક તહેવાર તરીકે ઉજવવામાં આવે. લોકો માટે આ એક સહભાગિતાની માલિકીનો અને ઉત્સાહિત એક 'તહેવાર' બની રહે અને પક્ષના કાર્યકર્તાઓ દ્વારા પણ તેને સમર્થન પવામાં આવે. તેમણે સૂચના આપી હતી કે સભ્યોની નોંધણી રજિસ્ટરમાં નંબર સાથે નોંધવામાં આવશે. રેન્ડમ ચેક અને ઓડિટ માટે રજીસ્ટર તાલુકા અને જીલ્લા સ્તરે ઉપલબ્ધ હશે.

    અન્ય ઘણા લોકોની જેમ, મને એવા જિલ્લાઓ સોંપવામાં આવ્યા હતા કે જ્યાં મારે સૂચિબદ્ધ રજિસ્ટર અને નામોની ચકાસણી કરવા માટે મુલાકાત લેવી પડતી હતી. હું નરેન્દ્રભાઈની સાથે રાજ્યના બે લાંબા પ્રવાસમાં ગયો હતો. તેમની કામ કરવાની ગતિ, અવલોકનની ઉગ્રતા અને વિગતો નોંધવાની દ્રષ્ટિ કોઈને પણ મંત્રમુગ્ધ કરી દેનારી હતી. તેમની સાથે રહીને હું જેટલુ પણ શીખી શકતો હતો તેટલુ મેં શીખ્યું. તેમની સલાહ હંમેશા મારી સાથે રહેતી અને તેને અનુસરતો પણ હતો. નરેન્દ્રભાઈએ અમને જણાવ્યું કે દરેક ગામમાં અગાઉની સરપંચની ચૂંટણીમાં બે મોટા ઉમેદવારો હતા. વિજેતા હંમેશા કોંગ્રેસ અથવા જનતા દળમાંથી રહ્યો હશે. આ બન્ને પક્ષો જે તે સમયે ગુજરાતના બે અગ્રણી પક્ષો હતા. લોકો ફક્ત જીતનારને યાદ રાખશે અને હારનારને ભૂલી જઈ બાજુ પર મૂકી દેવાશે. મોદીએ પાર્ટીના સભ્યપદ અભિયાન અંતર્ગત અમને રનર્સ-અપને ટાર્ગેટ કરવા કહ્યું હતું.

    આ પણ વાંચોઅલ્હાબાદ હાઈકોર્ટે તાજમહેલના 22 રૂમ ખોલવાની માંગ કરતી અરજી ફગાવી, કહ્યું- આ કોર્ટની બહારનો કેસ છે

    આ તર્ક ખૂબ જ ધારદાર અને તીક્ષઅમ સાબિત થયો. તેમણે કહ્યું કે સરપંચની હરીફાઈમાં હારનારને 30-40 ટકા મત મળશે. આ જીતવા માટે પૂરતું ન હતું પણ તકેને એસ્ટિમેટેડ તો ગણી જ શકાય. મોદીએ અમને અમારી પાર્ટીના હોદ્દા અને ફિલોસોફી વિશે વાતચીત કર્યા પછી આવા તમામ વ્યક્તિઓનો સંપર્ક કરવા અને તેમને સન્માન સાથે ભાજપમાં આમંત્રિત કરવા કહ્યું. જો મેચ કામ કરે છે, તો તે અમારા હાલના કોરમાં ગ્રામ્ય સ્તરે નોંધપાત્ર સંખ્યામાં મતદારો ઉમેરશે. તેમણે અમને કેટલાક પ્રભાવશાળી માઇક્રો-લેવલ લીડર પણ આપ્યા. આ રીતે મોદીએ ગુજરાતમાં પક્ષનું સંગઠન બનાવ્યું, સ્પષ્ટ છે કે પક્ષનું વિસ્તરણ અને તેની ચૂંટણી સ્પર્ધાત્મકતા એકસાથે ચાલવાની હતી. શાસન એ ત્રીજો ખૂણો હશે અને 2001માં મોદીને ત્રિકોણ પૂર્ણ કરવાની તક આપવામાં આવી હતી, અલબત્ત ભાજપની વૈચારિક વિશિષ્ટતા જાળવી રાખીને.

    મુખ્યમંત્રી તરીકેના તેમના 13 વર્ષમાં નરેન્દ્ર મોદીએ ગુજરાતની કાયાપલટ કરી નાખી. પ્રારંભિક તબક્કાના ઔદ્યોગિક અને કોમોડિટીઝ અર્થતંત્રથી રાજ્ય ઉત્પાદન અને સેવાઓના પાવરહાઉસ તરીકે વિકસિત થયું. તેણે વિકલાંગતાને તકોમાં ફેરવી. પાઈપથી પાણી દરેક ઘર સુધી પહોંચ્યું અને ટેક્નોલોજી સહાયિત સોઈલ હેલ્થ કાર્ડે નાના ખેડૂતોને સક્ષમ બનાવ્યા. આદિવાસી વિસ્તારોમાં ડેરી ક્રાંતિ અને કચ્છની પુનઃકલ્પના કરી જે ભૂકંપના કાટમાળમાંથી આધુનિક ઔદ્યોગિક અર્થતંત્ર બની ગયું અને રાજ્યમાં જીવન અને આજીવિકા બદલાઈ ગઈ.

    સિસ્મિક-યોગ્ય આવાસથી લઈને એકવીસમી સદીના ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સુધી મોદીની ગતિ અનસ્ટોપેબલ રહી હતી. મેં નરેન્દ્રભાઈના મુખ્ય પ્રધાનપદના વર્ષોનો માત્ર એક સ્નેપશોટ આપ્યો છે. આ પુસ્તકના અન્ય પ્રકરણો ઘણી બધી સિદ્ધિઓની ચર્ચા અને વધુ વિગતવાર વર્ણન કરે છે. વ્યક્તિગત પ્રોજેક્ટ્સ અને આંકડાઓ ઉપરાંત, મોદી ગુજરાતમાં જે લાવ્યા તે જાહેર સેવાનો નવો શાસ્ત્ર અને શાસનનો નવો દાખલો હતો. ભારતીય ચૂંટણીમાં 'એન્ટી-ઇન્કમ્બન્સી' અને સરકારોને વોટ આઉટ કરવા વ્યાપકપણે પ્રવર્તતી ધારણાથી તેઓ અસંતુષ્ટ હતા. તેમને મતદારોની ભાવના અને સંવેદનશીલતામાં વિશ્વાસ હતો. તેમણે તેમના પર વિશ્વાસ કર્યો કે તેઓ ખોટામાંથી પણ સાચુ શોધી કાઢશે અને ટૂંકા ગાળાના ખેલથી સારો લાંબા ગાળાનો ઉદ્દેશ પ્રાપ્ત કરી લશે. ગુજરાતમાં તેમના ઘણા કાર્યક્રમો જેવા કે દક્ષિણ ગુજરાતમાંથી નર્મદાના પાણીને સૌરાષ્ટ્રમાં લાવવાએ લાંબા દૃષ્ટિકોણ સાથેની તેમની પરિકલ્પના હતી. મોદીએ માત્ર આગામી ચૂંટણી જ નહીં, પરંતુ આગામી દાયકાના ગુજરાત અને આગામી પેઢી માટે કામ કર્યું. અપેક્ષિત રીતે ભાજપ પણ આગામી દાયકા અને આગામી પેઢી માટે ગુજરાતના વિકાસ અને આકાંક્ષાઓનું રાજકીય વાહન બની ગયું.

    મોદીના તર્ક અને તેમના અભિગમ માટે સતત અને સીધા સંવાદની જરૂર હતી. ગાંધીનગરમાં સચિવાલય દ્વારા તેમને બાંધવામાં આવ્યા ન હતા. અઠવાડિયે અઠવાડિયે તેમણે રાજ્યમાં વિવિધ જગ્યાઓએ પ્રવાસ કર્યો. તેમણે સરકારી કાર્યક્રમોના લાભો વિવિધ પ્રેક્ષકો અને હિતધારકો, વિવિધ લોકો અને સમુદાયો સુધી પહોંચાડ્યા. તેમણે બીજેપીને પણ એવું જ કરવા પ્રોત્સાહિત કર્યું - માત્ર મીડિયા સાથે વાત કરવાને બદલે લોકો સાથે વાત કરવાની નિતીને તેમણે પ્રોત્સાહન આપ્યું.

    તેણે દરેક પાસાની અસરનો ઉપયોગ ચતુરાઈથી કર્યો. પ્રોગ્રામને તેના તાર્કિક નિષ્કર્ષ પર લઈ જવામાં આવતા અન્ય પેટા-પ્રદેશો અને વસ્તીઓનું શું થશે તેનો ખ્યાલ આપવા માટે પ્રોજેક્ટ કેટલીક વસ્તી અને પેટા-પ્રદેશોને કેવી રીતે મદદ કરી રહ્યો છે તેના પુરાવા તેમણે આપ્યા હતા. ચૂંટણી સમયે, તેમણે માત્ર નવા વચનો જ ન આપ્યા પણ તેની સાથે ભૂતકાળમાં તેમના દ્વારા કરવામાં આવેલા કાર્યોનો પણ એક રિપોર્ટ કાર્ડ લોકો સમક્ષ રજૂ કર્યો, તેમણે પાંચ વર્ષ અગાઉ જે વચનો આપ્યા હતા તેની સામે તેમણે લોકોને શું શું આપ્યું તે પણ જનતા સમક્ષ છતુ કરવામાં આવ્યું હતું.

    મોદી એવા રાજકારણી નથી કે જેઓ પોતાની પાર્ટીના મેનિફેસ્ટોને ભૂલી જાય. દુર્લભ અને હૃદયસ્પર્શી એવા પક્ષ સાથે તેમનું ભાવનાત્મક જોડાણ છે. મે 2014 માં સંસદ ભવનમાં તેમના ભાષણમાં સૌથી વધુ યાદગાર રહી ગયા હોય તે વખતે તેમણે કહ્યું છે કે તેઓ પક્ષને 'માતા' તરીકે જુએ છે. ભાજપ એ માતા છે જેણે તેમને પોષણ આપ્યું છે અને તેમની ઓળખ આપી છે. જેમ કે, પાર્ટીનો મેનિફેસ્ટો તેમના માટે તેમની માતાનો શબ્દ છે. તે તેના માટે પવિત્ર છે, અને તે તેનું સન્માન કરવા માટે જવાબદાર છે.

    જેમ જેમ મોદીએ આવી લાગણીઓને ગંભીરતાથી અમલમાં મૂકી, ગુજરાતીઓએ એક નવી રાજકીય અને જાહેર સેવા સંસ્કૃતિનો અનુભવ કર્યો. હવે તેમના મુખ્ય પ્રધાન જ્ઞાતિ ગઠબંધન અને સંક્ષિપ્ત શબ્દોના સંદર્ભમાં બોલતા કે વિચારતા ન હતા, તેઓ ગુજરાતના તમામ લોકો માટે, દરેક ગુજરાતી માટે બોલ્યા અને વિચાર્યા. મોદીના કાર્યક્રમો તેમની ઇચ્છનીયતા, ડિઝાઇન અને વિતરણમાં સાર્વત્રિક હતા. તેમના શબ્દો અને કાર્યોએ દરેક પરિવારને સ્પર્શ કર્યો. રાજ્યના દરેક ભાગમાં તેના મતદાન ઇતિહાસ અને જાતિ અથવા સમુદાયના બીજગણિતને ધ્યાનમાં લીધા વિના - મોદી સરકારનો મજબૂત અને છતાં સૌમ્ય હાથ જનતાએ અનુભવ્યો.

    આ પણ વાંચોBooster Dose: વિદેશ યાત્રા કરવા માંગો છો? તો લઇ શકો છો બૂસ્ટર ડોઝ, સ્વાસ્થ્ય મંત્રીએ કર્યું એલાન

    આ સંસ્કૃતિ ગુજરાતમાં નરેન્દ્ર મોદીનો મહાન વારસો છે. ત્યારે એમાં કોઈ આશ્ચર્ય નથી કે રાજ્યએ 1990ના દાયકાના મધ્યભાગથી ભાજપને પીઠ બતાવી નથી. ગુજરાતી સમાજ અને તેની આશાઓ અને સપનાઓ સાથે બીજેપી યુનિટની ઓળખ નિરપેક્ષ છે. આ બરાબર ગુજરાત મોડલ છે જે 2014 પછી સમગ્ર દેશમાં ફેલાયું હતું. જેમ જેમ તે વર્ષે ચૂંટણી નજીક આવી, તેમ તેમ બે મોડલ, ગુજરાત મોડલ અને ગઠબંધન-કોંગ્રેસ મોડલ - વચ્ચેની વિસંગતતા અવગણવા માટે ખૂબ જ સ્પષ્ટ થઈ ગઈ. ગુજરાતમાં વિકાસની આકર્ષક ગતિ દિલ્હીમાં યુપીએ સરકારની નિષ્ફળતા લોકો સામે છતી કરતી ગઈ અને અંતે મોદીના પ્રસ્તાવથી ભારત જાગી ગયું.
    First published:

    Tags: Gujarat Politics, Indian Politics, Pm narendra modis, PM નરેન્દ્ર મોદી, Politics News, અમિત શાહ, નરેન્દ્ર મોદી, પીએમ નરેન્દ્ર મોદી, વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી

    विज्ञापन

    ન્યૂઝ 18 ગુજરાતી ટ્રેન્ડિંગ

    વધુ વાંચો
    विज्ञापन
    विज्ञापन
    विज्ञापन