Home /News /madhya-gujarat /

Ahemdabad: પ્રવાસીઓનું વિશ્રામ ગૃહ,1485માં બાંધવામાં આવેલ પ્રાચીન સુપ્રસિધ્ધ બાઈ હરીર સુલતાની વાવ

Ahemdabad: પ્રવાસીઓનું વિશ્રામ ગૃહ,1485માં બાંધવામાં આવેલ પ્રાચીન સુપ્રસિધ્ધ બાઈ હરીર સુલતાની વાવ

રેતીના પત્થરમાંથી બનેલ બાઈ હરિરની વાવ પાંચ માળ ઊંડી છે

પ્રવાસીઓનું વિશ્રામગૃહ ચારે બાજુ કોતરણી અને પેઇન્ટેડ દીવાલોથી બંધાયેલું છેરેતીના પત્થરમાંથી બનેલ બાઈ હરિરની વાવ પાંચ માળ ઊંડી છેતેનું માળખાકીય પ્રણાલી આડા બીમ અને લિંટલ્સ સાથે પરંપરાગત ટ્રેબીટ છે.

    અમદાવાદ: અમદાવાદમાં (Ahmedabad) અસારવા ખાતે આવેલ બાઈ હરીર સુલતાની વાવ (Bai Harir Sultan Vav) 1485માં મહમૂદ બેગડાની એક ગૃહિણી મહિલા ધાઈ હરીર (Dhai Harir) દ્વારા બાંધવામાં આવી હતી. વાત કરીએ તો ધાઈ હરીરે એક મસ્જિદ (Masjid) અને એક કબર (Tomb) બનાવી જેમાં તેણીને દફનાવવામાં આવી હતી. કૂવામાં બે શિલાલેખ છે. જેમાં એક દક્ષિણે સંસ્કૃતમાં અને એક અરબીમાં ઉત્તરની દિવાલ પર આવેલા છે.

    પ્રવાસીઓનું વિશ્રામગૃહ ચારે બાજુ કોતરણી અને પેઇન્ટેડ દીવાલોથી બંધાયેલું છે


    અરેબિક (Arabic) લેખન આ પ્રમાણે છે કે આ પવિત્ર અને આરોગ્યપ્રદ પાણી શાનદાર પ્રવાસીઓનું (Tourist) વિશ્રામગૃહ ચારે બાજુ કોતરણીવાળી અને પેઇન્ટેડ દીવાલોથી બંધાયેલું છે અને ફળોના ઝાડ સાથે એક કૂવો (Kuva) અને માણસ અને લૂંટારાના ઉપયોગ માટે પાણીનો પૂલ શાસનકાળમાં બાંધવામાં આવ્યો હતો. યુગના સુલતાનોના સુલતાન, ભગવાનની કૃપા અને વિશ્વાસથી સ્થાપિત, અબુલ ફત મહમૂદ શાહ, મુહમ્મદ શાહના પુત્ર, અહમદ શાહના પુત્ર, મુઝફ્ફર શાહ સુલતાનના પુત્ર, ભગવાન તેની કૃપા રાખે. એક સંસ્કૃત (Sanskrit) શિલાલેખ કહે છે કે આ પગથિયાવાળો કૂવો ડિસેમ્બર, 1499 માં બાંધવામાં આવ્યો હતો. તેને સ્થાનિક રીતે ધાઈ હરીર તરીકે ઓળખાય છે. તેણે વાવ બાંધી હતી. નામ પાછળથી બાઈ હરિમાં અપભ્રંશ થયું. તે સમયે તેની કિંમત 3,29,000 મહમુદી એટલે કે ₹3 લાખ હતી. આ સ્ટેપ-વેલમાં સર્પાકાર દાદર (Step) કૂવાની બાજુની દિવાલમાં બાંધવામાં આવેલ છે.

    રેતીના પત્થરમાંથી બનેલ બાઈ હરિરની વાવ પાંચ માળ ઊંડી છે

    સોલંકી સ્થાપત્ય શૈલીમાં રેતીના (Sand) પત્થરમાં બનેલ બાઈ હરિરની વાવ પાંચ માળ (Floor) ઊંડી છે. તેની ટોચ અષ્ટકોણ આકારે બનેલી છે. જે જટિલ રીતે કોતરેલા મોટી સંખ્યામાં થાંભલાઓ પર બનેલ છે. દરેક માળ એટલો વિશાળ છે કે અનેક લોકો ભેગા થઈ શકે. તેના ભૂગર્ભ જળનો ઉપયોગ કરવા માટે તેને ઊંડું ખોદવામાં આવ્યું હતું. જે વર્ષભરના વરસાદને (Rain) કારણે પાણીના સ્તરમાં વધઘટ જોવા મળે છે. વિવિધ માળ પર હવા અને પ્રકાશ માટે મોટા છિદ્રો બનાવેલા છે. પ્રથમ માળથી ત્રણ દાદર કૂવાના તળિયા સુધી પાણીના સ્તર તરફ દોરી જાય છે. જે એક અનન્ય લક્ષણ માનવામાં આવે છે.જમીનના (Land) સ્તરથી તે 190 ફૂટ લાંબુ અને 40 ફૂટ પહોળું છે. પૂર્વ બાજુ ગુંબજવાળા છત્રમાંથી આઠ પગથિયાં નીચેનો ઢંકાયેલ ભાગ ગેલેરી (Gallery) તરફ દોરી જાય છે. નવ પગથિયાંનો બીજો ભાગ બીજી ગેલેરી તરફ દોરી જાય છે અને આઠમાંથી ત્રીજા પગથિયાં પછી પાણીના સ્તરથી બે કે ત્રણ ફૂટ ઉપરનો ભાગ સૌથી નીચેની ગેલેરી તરફ જાય છે. દરેક ઉતરાણ વખતે એક કોરિડોર (Corridor) સાથે અને અન્ય ભાગ ગેલેરીઓ તરફ દોરી જાય છે.

    આ પણ વાંચો: 'કચ્છમાં 75 ભવ્ય તળાવ બનાવવા માટે દેશભરના કચ્છીઓ મદદ કરે'

    વાવનું માળખાકીય પ્રણાલી આડા બીમ અને લિંટલ્સ સાથે પરંપરાગત ટ્રેબીટ છે

    પૂર્વ-પશ્ચિમ ભાગે બાંધવામાં આવેલ પ્રવેશદ્વાર પૂર્વ તરફથી અને બે સર્પાકાર દાદર કૂવાની નજીક પશ્ચિમ ભાગે છે. આની માળખાકીય પ્રણાલી ભારતીય શૈલીની છે. જેમાં આડા બીમ (Beam) અને લિંટલ્સ (Lintles) સાથે પરંપરાગત ટ્રેબીટ છે. કૂવાના તળિયે સૌથી નીચલા પ્લેન સુધી વિસ્તરેલ ફનલના આકારમાં એક ચોરસ સ્ટેપ્ડ ફ્લોર છે. ચોરસ માળની ઉપર સ્તંભો, બીમ, દિવાલ અને કમાનવાળા છિદ્રો સર્પાકારે આવેલા છે. કૂવાનો ટોચનો ભાગ આકાશ તરફ ખુલ્લો રાખવામાં આવ્યો છે. સ્ક્વેરના (Square) ચાર ખૂણાઓને 45 ડિગ્રીના ખૂણા પર સેટ કરેલા પથ્થરના બીમથી મજબૂત બનાવવામાં આવ્યો છે.

    આ પણ વાંચો: સુરતમાં કરોડોનું ઉઠામળું કરીને વેપારી ગોવા ભાગી ગયો

    હિંદુ અને જૈન દેવતાઓના પ્રતીકો સાથે ઇસ્લામિક આર્કિટેક્ચરનું અધભૂત મિશ્રણ

    કૂવાના વિવિધ સ્તરો પર કોતરવામાં આવેલા હિંદુ અને જૈન દેવતાઓના પ્રતીકો સાથે ઇસ્લામિક આર્કિટેક્ચરના (Architecture) ફૂલો અને ગ્રાફિક્સ (Graphics) ખૂબ સારી રીતે મિશ્રિત કરવામાં આવ્યા છે. ઉપરના માળ પર હાથીઓની કોતરણી કરવામાં આવી છે જે કદમાં દરેક અલગ-અલગ ડિઝાઇનની (Design) બનાવવામાં આવી છે.બાઈ હરીર સુલતાની વાવ અમદાવાદમાં અસારવા (Asarwa) વિસ્તારમાં આવેલી પ્રાચીન વાવ છે. જેનો ઉપયોગ પાણીના એક સંગ્રહ (Collection) સ્થાન તથા અન્ય જરૂરિયાતો માટે બનાવવામાં આવ્યો છે.
    Published by:kuldipsinh barot
    First published:

    Tags: Ahmedaabad News, અમદાવાદ

    विज्ञापन

    विज्ञापन

    આગામી સમાચાર

    विज्ञापन
    विज्ञापन