કોવિડ - 19 રસી અને સ્તનપાન

કોવિડ - 19 રસી અને સ્તનપાન

દર વર્ષે, ઑગસ્ટના પહેલા સપ્તાહની સમગ્ર વિશ્વભરમાં વિશ્વ સ્તનપાન સપ્તાહ તરીકે ઉજવણી કરાય છે અને ઑગસ્ટ મહિનાની સ્તનપાન મહિના તરીકે ઉજવણી કરાય છે. 2021 માટેની થીમ "પ્રોટેક્સ બ્રેસ્ટફિડિંગઃ એ શેયર્ડ રિસ્પોન્સિબિલિટી" છે

  • Share this:
    મહામારી પોતાની સાથે ઘણીબધી ગેરસમજ પણ લાવી છે. કોવિડ-19 સામેની લડતમાં સિદ્ધિઓ પ્રાપ્ત થઇ રહી છે, ત્યારે વસતીના એક નવા વર્ગને નિશાન બનાવતી એક નવી ભ્રમણા ઝડપથી ફેલાઇ રહી છે. જેમાં સૌથી સામાન્ય બાળકને જન્મ આપી શકતી વયજૂથની મહિલાઓ છે. આ ખોટી માહિતીમાં દાવો કરાય છે કે કોઇપણ કોવિડ રસીથી મહિલાઓની પ્રજનન ક્ષમતા, ગર્ભધારણ કરવાની ક્ષમતા તેમજ નર્સિંગ સામે ખતરો છે. આ નિવેદન એકલું જ લાખો મહિલાઓ અને તેમના પરિવારને અસર કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. કોરોના લિંગ પ્રત્યે જરાય ભેદભાવ કર્યા વિના, લોકોને નિશાન બનાવતો હોવા છતા, આ બાબત મહિલાઓની તુલનામાં પુરુષો વધુ પ્રમાણમાં રસી માટે પોતાનું રજિસ્ટ્રેશન કરાવતા હોવામાં પરિણમી છે. રસીકરણના પ્રારંભિક તબક્કા દરમિયાન, ગર્ભવતી મહિલાઓ અને સ્તનપાન કરાવતી મહિલાઓ માટે રસીની સુરક્ષા અંગેનો ડેટા મર્યાદિત હતો, તેથી તેમને તે સમયે રસીનો ડૉઝ જતો કરવા દેવા કહેવાયુ હતું. જોકે, આ પૉઝને વૈજ્ઞાનિક રીતે સમર્થન હોવા છતાં, તેના કારણે સમાજમાં રસી લેવામાં ખચકાટના સ્તરમા વધારો થયો હતો. જોકે, મહિલાઓ માટે હાલ ઉપલબ્ધ રસીએ આ મુદ્દે ચર્ચાને વધુ વધારી છે, અને સંયોગવસાત તે ઑગસ્ટ- વિશ્વ સ્તનપાન મહિનાના સમયે આવી છે.

    દર વર્ષે, ઑગસ્ટના પહેલા સપ્તાહની સમગ્ર વિશ્વભરમાં વિશ્વ સ્તનપાન સપ્તાહ તરીકે ઉજવણી કરાય છે અને ઑગસ્ટ મહિનાની સ્તનપાન મહિના તરીકે ઉજવણી કરાય છે. 2021 માટેની થીમ "પ્રોટેક્સ બ્રેસ્ટફિડિંગઃ એ શેયર્ડ રિસ્પોન્સિબિલિટી" છે. તેનું ધ્યાન બાળકો અને મહિલાઓ માટે સ્તનપાનનું મહત્વ અને બાળકોના એકંદર આરોગ્ય અને સારપ પ્રત્યે પ્રદાન કરવા સમુદાયની જવાબદારી પર છે. સ્તનપાનના કેટલાંક ફાયદા પણ છે. દા.ત. મહિલાઓ માટે જોઇએ તો, તેનાથી સ્તન કેન્સરનું જોખમ ઘટે છે અને બાળકો વચ્ચે અંતર સુગમ બને છે. બાળકો માટે, તેનાથી તેમની રોગ પ્રતિકારક શક્તિમા સુધારો થાય છે જે તેમને વિવિધ પ્રકારના ઇન્ફેક્શનથી બચાવે છે અને તેમના જ્ઞાનાત્મક વિકાસને પ્રોત્સાહિત કરે છે. માતાનુ ધાવણ નવજાત બાળકની સામાન્ય વૃદ્ધિ અને સ્વસ્થ વિકાસ માટે સૌથી પોષક આહાર છે. તેમાં એન્ટીબોડીસ સામેલ હોય છે જે નવજાતની પ્રતિકારક શક્તિને ઇન્ફેક્શન સામે લડવા માટે વધારે છે. વિશ્વ આરોગ્ય સંગઠન (WHO)એ ભલામણ કરી છે બાળકના જન્મના એક કલાકની અંદર શિશુને માતાનું સ્તનપાન કરાવવુ જોઇએ અને નવજાતને પહેલા છ મહિના માત્ર માતાનું ધાવણ જ આપવું જોઇએ, ત્યારબાદ 2 વર્ષની વય સુધી યોગ્ય પૂરક આહારની સાથે સ્તનપાન ચાલુ રાખવું જોઇએ.1 જોકે, તેવી માતાઓ જેમણે રસી લીધી છે, તેમના માટે ઘણી ભ્રમણાઓનો અર્થ થાય છે કે તેઓ આ વાતનો સ્વીકાર કરવા સંઘર્ષરત છે કે રસીની તેમના બાળક પર કોઇ નકારાત્મક અસર નથી પડી..અને આને કારણે ઘણા કેસોમાં માતાઓએ સ્તનપાન બંધ કર્યુ છે તો ઘણી મહિલાઓએ રસી લેવાનો ઇનકાર પણ કર્યો છે. ગ્રામ્ય ભારતમાં આ પ્રચલન વધારે છે જ્યાં લોકોની ટેક્નોલોજી અને ખરાઇ કરેલી માહિતી સુધી ખુબ જ મર્યાદિત પહોંચ છે. એક્રિડેટેડ સોશિયલ હેલ્થ એક્ટિવિસ્ટ (ASHA) કાર્યકરો, ઓસિલરી નર્સ મિડવાઇઝ અને આંગણવાડી કાર્યકરો અથાગ રીતે આ અવરોધોને દૂર કરવા પ્રયાસ કરી રહી છે, ત્યારે મહિલાઓ અને બાળકો પર હજુ પણ તેમની આરોગ્યલક્ષી અને પોષણ સંબંધિત જરૂરિયાતો પૂરી નહીં થવાને કારણે જોખમ હેઠળ છે. વિજ્ઞાને વિશ્વને દેખાડ્યું છે કે રસીના ડૉઝથી સ્તનપાન કરતા બાળક અથવા તો એક્સપ્રેસ્ડ હ્યૂમન મિલ્ક (દૂધ) લેતા બાળકો માટે કોઇ જોખમ ઉભું થતું નથી.

    WHO અને UNICEFના અનુસાર, તોવિડ-19 શંકાસ્પદ માતાઓ, સહિત તમામ માતાઓ, તેમના નવજાત અને નાના શિશુઓને સ્તનપાન કરાવવાનું ચાલું રાખી શકે છે. કોરોના વાઇરસનો સ્ટ્રેઇન જે કોવિડ-19ની બીમારી સર્જે છે તે માતાના ધાવણમાં જોવા મળ્યો નથી. કેટલાંક અભ્યાસો અનુસાર, માતાઓ માટે તેઓને કોવિડ-19નો ચેપ લાગ્યો હોય ત્યારે પણ તબીબોએ સૂચવેલી સાવધાનીઓનું પાલન કરીને પોતાના સંતાનને સ્તનપાન કરાવવું સુરક્ષિત છે.3 માતાની કોવિડ સ્થિતિ ગમે તે હોય પણ સ્તનપાનને પ્રોત્સાહિત કરવું મહત્વપૂર્ણ છે. કોવિડ-19 રસી પર અત્યાર સુધી કરાયેલા અભ્યાસો અને કોવિડ-19ની રસી કેવી રીતે કામ કરે છે તેના જ્ઞાનને આધારે, સ્તનપાન કરાવતી માતાઓના રસીકરણની તેમના નવજાત બાળકો અસર નથી પડતી. રસી લઇ ચુકેલા માતાના ધાવણમાં એન્ટીબોડીસ પણ હોઇ શકે છે, જે માતાને તેમના બાળકોને વાઇરસ સામે બચાવવામાં મદદરૂપ સાબિત થઇ શકે છે.4,5,6 WHOના વર્તમાન દિશાનિર્દેશો સૂચવે છે કે માતાઓ નીચે પ્રમાણેની સાવધાની રાખીને પોતાના બાળકને સ્તનપાન કરાવવાનું ચાલું રાખી શકે છેઃ

    *

    માસ્ક પહેરવું અથવા તો મોંઢું અને નાક ઢાંકવા સહિત સ્તનપાન કરાવતી વખતે સ્વચ્છતા અને સાફ-સફાઇનું ધ્યાન રાખવું

    બાળકને સ્પર્શ કરતા પહેલા અને તેના બાદ 20 સેકન્ડ સુધી સાબુ અને પાણી સાથે ઘસીને હાથ ધોવા

    તેઓએ સ્પર્શ કર્યો હોય તે સપાટીને નિયમિત રીતે સાફ અને જંતુમુક્ત કરો.

    સ્તનપાન કરાવતી માતાઓ વચ્ચે રસીકરણ અને રસી લેવાની આતુરતાને પ્રોત્સાહન આપવાના સંબંધને ધ્યાનમાં લેતા વિશ્વ સ્તનપાન માસ હવે પરિવર્તન માટે ઉદ્દીપક બની શકે છે.

    રેણુકા બર્ગોડિયા, સમન્વયક, યુનાઇટેડ વે મુંબઇ અને

    તારા રઘુનાથ, સમન્વયક, યુનાઇટેડ વે મુંબઇ

    સંદર્ભ

    1. http://apps.who.int/iris/bitstream/10665/42590/1/9241562218.pdf

    2. https://www.unicef.org/vietnam/stories/frequent-asked-questions-covid-19-vaccines-and-breastfeeding

    3.
    4. https://news.harvard.edu/gazette/story/2021/03/study-shows-covid-19-vaccinated-mothers-pass-antibodies-to-newborns/

    5.https://www.cedars-sinai.org/blog/newborn-covid-19-immunity.html

    6. https://www.news-medical.net/news/20210407/COVID-19-antibodies-persist-in-breast-milk-for-months-following-mothere28099s-vaccination.aspx
    Published by:Margi Pandya
    First published: