Home /News /lifestyle /

પુનીત રાજકુમાર, સિદ્ધાર્થ શુક્લાથી લઈ કેકે સુધી, ભારતીય યુવાનોમાં શા માટે વધ્યું હાર્ટ એટેકનું જોખમ?

પુનીત રાજકુમાર, સિદ્ધાર્થ શુક્લાથી લઈ કેકે સુધી, ભારતીય યુવાનોમાં શા માટે વધ્યું હાર્ટ એટેકનું જોખમ?

ભારતીય યુવાનોમાં શા માટે વધ્યું હાર્ટ એટેકનું જોખમ? જાણો અહી

લોકપ્રિય ગાયક કે.કે. (Singer KK Death) ના મૃત્યુ પછી હૃદયની બિમારીઓ અને કાર્ડિયાક એરેસ્ટની વધતી જતી ઘટનાઓ અંગેની ચર્ચાએ પણ વેગ પકડ્યો છે. આ પહેલા કન્નડ સુપરસ્ટાર પુનીત રાજકુમાર (Punit Rajkumar) , ટીવી અભિનેતા સિદ્ધાર્થ શુક્લા (Siddharth Shukla) અને દિગ્દર્શક રાજ કૌશલ (Raj Kaushal) સહિત અન્ય ઘણી હસ્તીઓ નાની ઉંમરમાં જ કાર્ડિયાક અરેસ્ટના કારણે મૃત્યુ પામ્યા છે.

વધુ જુઓ ...
    નાની ઉંમરના કલાકારોનું હાર્ટ એટેકના કારણે મૃત્યુ (Death Because of Heart Attack) થયું હોવાના ઘણા કિસ્સા છે. ભારત હાર્ટ-એટેકનું કેપિટલ બનવા આગળ વધી રહ્યું છે. થોડા સમય પહેલા આંતરરાષ્ટ્રીય સમાચાર એજન્સીના માત્ર 29 વર્ષની વયના પત્રકાર અમિત કુમારની (Journalist Amit Kumar) હૃદયરોગના હુમલાનો શિકાર બન્યા હતા. અન્ય લોકોની જેમ તેમણે પણ રાત્રે ભોજન બાદ એસિડિટી અને છાતીનો દુ:ખાવો અનુભવ્યો હતો. એન્ટાસિડ્સનાથી પણ તેમને રાહત મળી નહોતી. તેમના જનરલ ફિઝિશિયને પણ પહેલી વારમાં હૃદયની બીમારીનું નિદાન કર્યુ નહોતું. પરંતુ, તેને તેના ઇલેક્ટ્રોકાર્ડિયોગ્રામ (ECG) માં સમસ્યા જણાતા તરત જ અન્ય હોસ્પિટલમાં જવાની સલાહ આપી હતી. પાંચ વર્ષ પહેલા કુમારે ફોન કોલ પર કહ્યું હતું " હું ગભરાઈ જઈશ તેમ માનીને તેણે (ડોક્ટરે) મને કશું જ કહ્યું નહીં. તેણે મને માત્ર એટલું જ કહ્યું હતું કે બધા પ્લાનને હોલ્ડ પર રાખ."

    જ્યારે તે છાતીના દુ:ખાવાની ફરીયાદ સાથે હોસ્પિટલ પહોંચ્યો ત્યારે તેને હાર્ટ એટેક આવ્યો હોવાનું ડોક્ટર્સે જણાવ્યું હતું. "આ શબ્દો મારા માટે આંચકા સમાન હતા. મને જે કહેવામાં આવ્યું હતું તેના પર હું ભાગ્યે જ વિશ્વાસ કરી શકતો હતો. કારણ કે હૃદયરોગનો હુમલો આવવા માટે હું ખૂબ જ નાનો હતો."

    આ પણ વાંચો: Benefits of Onion: માત્ર ખાવાથી જ નહીં, સૂતી વખતે ડુંગળી બાજુમાં રાખવાથી પણ થશે આટલા ફાયદા

    કુમારનો બોડી માસ ઇન્ડેક્સ (BMI) આ સીરીઝમાં સારો હતો અને તેમને ડાયાબિટીસ, હાયપરટેન્શન અથવા અન્ય બીમારીઓ નહોતી. તેણે વધુમાં જણાવ્યું કે, હું ધૂમ્રપાન કરતો હતો અને હોસ્ટેલમાં બહાર પણ જમતો હતો. પરંતુ હું યુવાન હતો અને સામાન્ય રીતે તે ઉંમરે આપેલ સમજણ એવી હોય છે કે તમે દરેક વસ્તુ માટે યોગ્ય છો. હું માનું છું કે જીવન બદલાઈ ગયું છે અને જીવનશૈલી પણ બદલાઈ ગઈ છે.

    લોકપ્રિય ગાયક કે.કે. (Singer KK Death) ના મૃત્યુ પછી હૃદયની બિમારીઓ અને કાર્ડિયાક એરેસ્ટની વધતી જતી ઘટનાઓ અંગેની ચર્ચાએ પણ વેગ પકડ્યો છે. આ પહેલા કન્નડ સુપરસ્ટાર પુનીત રાજકુમાર (Punit Rajkumar) , ટીવી અભિનેતા સિદ્ધાર્થ શુક્લા (Siddharth Shukla) અને દિગ્દર્શક રાજ કૌશલ (Raj Kaushal) સહિત અન્ય ઘણી હસ્તીઓ નાની ઉંમરમાં જ કાર્ડિયાક અરેસ્ટના કારણે મૃત્યુ પામ્યા છે. જોકે આ સમસ્યા યુવા સેલિબ્રિટીઝ પૂરતી જ સીમિત નથી. કુમાર જેવા સામાન્ય લોકો પણ તેની સાથે સંઘર્ષ કરી રહ્યા છે.

    મેડિકલ ઓન-ગ્રાઉન્ડ અનુભવ


    મેંગ્લોરની કેએમસી હોસ્પિટલમાં દર મહિને 150-175 એન્જિયોપ્લાસ્ટી કરવામાં આવે છે. એન્જીયોપ્લાસ્ટી એક એવી પ્રક્રિયા છે, જેમાં હૃદયની ધમનીમાં ધાતુની નાની જાળીની નળી દાખલ કરવામાં આવે છે, જે ધમનીની અંદરનો ભાગ પહોળો કરે છે અને હૃદયમાં લોહીના પ્રવાહને સરળ બનાવે છે. આમાં 55-60થી વધુ દર્દીઓ પ્રાઇમરી એન્જિયોપ્લાસ્ટી કેટેગરીમાં આવે છે, એટલે કે આ એવા દર્દીઓ છે જેમને હાર્ટ એટેક આવ્યો હતો.

    કેએમસી હોસ્પિટલના ઇન્ટરવેન્શનલ કાર્ડિયોલોજિસ્ટ ડો. પી. કામથ જણાવે છે કે, "આ બાબત આપણા દર્દીઓમાં કોરોનરી આર્ટરી ડિસીઝ (CAD)ની ઘટનાઓમાં થઇ રહેલા વધારાને દર્શાવે છે. આ 60 દર્દીઓમાં 40-45% થી વધુ લોકો 40 થી ઓછી વય જૂથના છે. બેંગલુરુની સાકરા વર્લ્ડ હોસ્પિટલના સિનિયર ઇન્ટરવેન્શનલ કાર્ડિયોલોજિસ્ટ ડો.દીપક કૃષ્ણમૂર્તિના જણાવ્યા અનુસાર, તેમના દર્દીઓમાંથી મોટાભાગના 50 વર્ષથી ઓછી વયના છે, જેને તકનીકી રીતે હૃદયરોગ માટે "યુવાન દર્દીઓ" તરીકે ગણાવી શકાય.

    તેમણે કહ્યું કે, "મારા કુલ દર્દીઓમાંથી, 30-40% 50 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના છે. તેમાંથી ઓછામાં ઓછા 25-30% લોકો 40 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના છે. મેં હૃદયરોગના સૌથી નાની ઉંમરના દર્દી સારવાર કરી છે. જે 19 વર્ષીય મેદસ્વી છોકરો છે, જેને ડાયાબિટીસ છે.”

    વધુમા તેમણે ઉમેર્યુ કે, "એ પછી એક 23 વર્ષની છોકરી હતી, જે ધૂમ્રપાન કરતી હતી. તે આઇટી ઇન્ડસ્ટ્રીમાં કામ કરતી હતી અને તેને ટ્રિપલ વેસલ રોગ હોવાનું નિદાન થયું હતું. તેની બાય-પાસ સર્જરી કરવામાં આવી હતી."

    2030 સુધીમાં 50 ટકાનો વધારો થશે


    એક અભ્યાસ મુજબ ભારતમાં 1990થી હૃદયરોગથી થતા મૃત્યુમાં બમણો વધારો થયો છે અને 2030 સુધીમાં તેમાં વધુ 50 ટકાનો વધારો થવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. હકીકતમાં, 2017માં લગભગ 2.63 મિલિયન ભારતીયો કાર્ડિયોવાસ્ક્યુલર રોગ (CVD)થી મૃત્યુ પામ્યા હતા. એવા અન્ય ઘણા પરીબળો છે જે હ્યદયરોગમાં વધારો થવામાં ફાળો આપી રહ્યા છે.

    આ પણ વાંચો: Child Care Tips: બાળકને હીટસ્ટ્રોક, ડીહાઈડ્રેશનથી બચાવવા માટે આ 5 ખોરાકનો આહારમાં કરો સમાવેશ

    તેમાં ટાઇપ-2 ડાયાબિટીસ, ઇન્સ્યુલિન રેઝીસ્ટન્ટ અને તેને સંબંધિત મેટાબોલિક સમસ્યાઓનો સમાવેશ થાય છે. જે યુરોપિયનોની તુલનામાં ભારતીય એશિયનોમાં વધુ છે. મેસેચ્યુસેટ્સ જનરલ હોસ્પિટલના સંશોધકો દ્વારા કરવામાં આવેલા એક નવા યુ.એસ. અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે યુરોપિયનની તુલનામાં ભારતીયો અને અન્ય દક્ષિણ એશિયનોને હૃદયરોગ થવાની સંભાવના બમણી છે.

    સંશોધકોએ દક્ષિણ એશિયનોમાં હૃદયરોગનો હુમલો, પક્ષાઘાત સહિત કાર્ડિયોવેસ્ક્યુલર રોગના વિકાસના દરની તુલના યુરોપીયન સાથે કરી હતી. તેમને જાણવા મળ્યું હતું કે દક્ષિણ એશિયનના 6.8 ટકા લોકોને કાર્ડિયોવાસ્ક્યુલર રોગની ઘટના સામે આવી હતી. જ્યારે યુરોપીયનના 4.4 ટકા લોકો કાર્ડિયોવાસ્ક્યુલર રોગનો ઇતિહાસ ધરાવતા હતા.

    હકીકતમાં અન્ય આંકડાઓ પણ સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે યુવાન ભારતીયો હૃદયરોગનો ભોગ બને છે. વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઇઝેશન (WHO) અનુસાર, વિશ્વભરમાં તમામ નોન-કોમ્યુનિકેબલ રોગો (NCD) સંબંધિત મૃત્યુમાં ભારતનો પાંચમો ભાગ છે અને આમાંના મોટાભાગના મૃત્યુ યુવા વસ્તીના છે. ગ્લોબલ બર્ડન ઓફ ડિસીઝના અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે ભારતમાં કાર્ડિયોવાસ્ક્યુલર રોગથી મૃત્યુ દર 1,00,000 દીઠ 272 છે, જે વૈશ્વિક સરેરાશ 235 કરતા નોંધપાત્ર રીતે વધારે છે.

    વિશ્વમાં હાર્ટ-એટેકનું કેપિટલ બનશે ભારત


    કૃષ્ણમૂર્તિએ જણાવ્યું હતું કે, "વૈશ્વિક સ્તરે અન્ય દેશોની તુલનામાં ભારતીયો આનુવંશિક રીતે યુવા વય જૂથોમાં હૃદયરોગ માટે વધુ સંવેદનશીલ છે. દક્ષિણ એશિયાના લોકોને અન્ય દેશોમાં સમાન વયના તેમના સમકક્ષના ઓછામાં ઓછા 10 વર્ષ પહેલાં હૃદયની બિમારીઓ થવાની સંભાવના છે. જ્યારે ભારત પહેલેથી જ વિશ્વની ડાયાબિટીસનું કેપિટલ છે, અને હવે તે ટૂંક સમયમાં હાર્ટ એટેકનું કેપિટલ બની શકે છે."

    ડો.કામથે જણાવ્યું હતું કે, 40 વર્ષની ઉંમર પહેલા પુરુષોમાં હૃદયરોગ વધુ જોવા મળે છે. તેના કારણો મલ્ટિફેક્ટોરિયલ હોઈ શકે છે, જેમાં ધૂમ્રપાન, તણાવ અને જનીનોનો સમાવેશ થાય છે. જો કે, 40 પછી આ અંતર ઘટે છે અને 50 વર્ષની ઉંમર પછી મેનોપોઝ પછીની સ્ત્રીઓ અને પુરુષોમાં સમાન ઘટના બને છે.

    મણિપાલ હોસ્પિટલોના કાર્ડિયોલોજિસ્ટના કન્સલ્ટન્ટ ડો.સુનિલ દ્વિવેદીના જણાવ્યા અનુસાર, નિયમિત આરોગ્ય તપાસ અને શારીરિક પ્રવૃત્તિ વિશે જાગૃતિના અભાવને કારણે લોકોને તેમની મધ્યમ વયમાં હૃદયની તકલીફો થાય છે.

    પ્રારંભિક નિદાન વિશેની જાગૃતિ


    પ્રારંભિક નિદાનથી સ્થિતિને વધુ ગંભીર બનતી અટકાવી શકાય છે. 2018 માં પ્રકાશિત લેન્સેટ અભ્યાસ દર્શાવે છે કે પહેલાથી અસ્તિત્વમાં રહેલા હૃદયરોગના નિદાન સાથે કોરોનરી હૃદય રોગથી મૃત્યુ પામતા લોકોનું પ્રમાણ 2001 અને 2013ની વચ્ચે વધ્યું છે. જો કે, આમાંના ઓછામાં ઓછા અડધા લોકો કોઈ નિયમિત દવા લેતા ન હતા.

    કામથે જણાવ્યું હતું કે, "આપણે લોકોને હૃદયરોગના પ્રારંભિક સંકેતો વિશે શિક્ષિત કરવાની જરૂર છે અને નિવારણ પર પણ ભાર મૂકવો જોઈએ." કામથ છેલ્લા પાંચ વર્ષથી ડોરસ્ટેપ્સ (સીએડી) ખાતે કાર્ડિયોલોજી નામની એનજીઓ ચલાવે છે, જ્યાં તેઓએ સમગ્ર કર્ણાટકમાં 700થી વધુ પીએચસીને ઇસીજી મશીનો આપ્યા છે. નવી દિલ્હી સ્થિત ધરમશિલા નારાયણ સુપરસ્પેશિયાલિટી હોસ્પિટલના કાર્ડિયોલોજીના ડિરેક્ટર ડો. આનંદ કુમાર પાંડેએ પણ આવા જ મુદ્દાઓ અંગે ધ્યાન દોર્યુ હતું.

    ઉદાહરણ તરીકે અતિશય પરસેવો એ હાર્ટ એટેકની નિશાની હોઈ શકે છે અને લોકોએ જાગૃત થવું જોઇએ. "હાર્ટ એટેકના સમયે તમારું હૃદય ધીમું થઈ જાય છે અને શરીરમાં લોહીનું પરિભ્રમણમુશ્કેલ બને છે. આવું કોરોનરી ધમનીમાં અવરોધ પેદા થાય અને તે તમારા હૃદયના સ્નાયુઓને ઓક્સિજન યુક્ત લોહીનો પુરવઠો પહોંચાડી શકતી નથી ત્યારે થાય છે. તેથી લોહી પંપ કરવા શરીર વધુ ઊર્જાનો ઉપયોગ કરે છે અને તમને પરસેવો વળે છે.”

    સામાન્ય દિવસો કરતાં વધુ પરસેવો થવો અને ખાસ કરીને જ્યારે તમે કસરત ન કરતા હોવ અથવા નિષ્ક્રિય હોવ પરસેવો થવો હ્યદયરોગનો સંકેત હોઇ શકે છે.

    આ પણ વાંચો: માતાપિતાએ ક્યારેય ન કહેવા જોઇએ બાળકોને આવા શબ્દો, તૂટી જાય છે ભૂલકાઓનું દિલ

    હ્યદયના સ્વાસ્થ્ય અંગે જાણકારીનો અભાવ


    ભારતમાં હ્યદયના સ્વાસ્થ્ય વિશે લોકોમાં જાગૃતિનો અભાવ જોવા મળે છે. ભારતીય આહારમાં વિટામિન ડી જેવા પોષકતત્વો અને ઓમેગા 3 અને ઓમેગા 6 સહિતના આવશ્યક ફેટી એસિડ્સનો અભાવ છે, જે સ્વસ્થ હૃદયને જાળવવા અને ટ્રાઇગ્લિસરાઇડ્સ અને કોલેસ્ટ્રોલના સ્તરને ઘટાડવા માટે આવશ્યક છે. તેનાથી વિપરીત, ખાંડ અને મીઠાનો વપરાશ વધારે છે. નિષ્ણાતોએ જણાવ્યું હતું કે, માત્ર કસરત કરવી અને ફિટ રહેવું એ તંદુરસ્ત હૃદય માટે પૂરતું નથી. કારકિર્દી, વ્યાવસાયિક જીવન અને જીવનશૈલીને કારણે વધતો તણાવ પણ મુખ્ય ભૂમિકા ભજવે છે.

    લખનઉના મેદાંતાના કાર્ડિયોલોજિસ્ટ ડો.અવિનાશ સિંહે જણાવ્યું હતું કે, આપણા મગજ અને શરીરને તણાવમુક્ત કરવું ખૂબ જરૂરી છે.”

    કામથે વધુમાં ઉમેર્યું હતું કે, "શારીરિક સ્વાસ્થ્યની સાથે સાથે માનસિક સ્વાસ્થ્યનું પણ સર્વોચ્ચ મહત્વ છે. સેલિબ્રિટીઝ ઘણી માનસિક સમસ્યાઓમાંથી પસાર થાય છે જે તેમના કાર્ડિયાક સ્વાસ્થ્યમાં મોટી ભૂમિકા ભજવે છે."
    First published:

    આગામી સમાચાર