Home /News /lifestyle /

Cumin seeds benefits: ઔષધીયગુણોથી ભરપૂર જીરા વિના ભારતીય વાનગી છે અધૂરી, જાણો તેનો ઇતિહાસ અને ફાયદા

Cumin seeds benefits: ઔષધીયગુણોથી ભરપૂર જીરા વિના ભારતીય વાનગી છે અધૂરી, જાણો તેનો ઇતિહાસ અને ફાયદા

ઔષધીયગુણોથી ભરપૂર જીરા વિના ભારતીય વાનગી છે અધૂરી

Cumin seeds Jeera benefits and history: જીરાનો સ્વાદ અને સોડમ માત્ર ભોજનને સ્વાદિષ્ટ જ નથી બનાવતી, પરંતુ તેમાં સુગંધ પણ ઉમેરે છે. જીરાને મસાલાની શ્રેણીમાં રાખી શકાય. તેમાં શરીરને સ્વસ્થ રાખવાના એટલા બધા ગુણ છે કે તેને આયુર્વેદમાં ઔષધ પણ કહેવામાં આવે છે. ભારતનું રસોડું જીરું વિના અધૂરું છે, તેથી હજારો વર્ષોથી ભોજનમાં તેનો ઉપયોગ થાય છે. પરંતુ, તમને જાણીને આશ્ચર્ય થશે કે જીરું એ ભારતનો મસાલો નથી.

વધુ જુઓ ...
    Benefits of Jeera: ભારતની ઘણી વાનગીઓમાં વઘાર કર્યા પછી જ જીરા (Cumin seeds) નો સ્વાદ  ઉભરી આવે છે. વઘારમાં કાંદા, લસણ વગેરે ઉમેરો કે નહીં, પણ જીરું તો ચોક્કસ હોય છે જ. જીરાનો સ્વાદ અને સોડમ માત્ર ભોજનને સ્વાદિષ્ટ જ નથી બનાવતી, પરંતુ તેમાં સુગંધ પણ ઉમેરે છે. જીરાને મસાલાની શ્રેણીમાં રાખી શકાય. તેમાં શરીરને સ્વસ્થ રાખવાના એટલા બધા ગુણ છે કે તેને આયુર્વેદમાં ઔષધ પણ કહેવામાં આવે છે. ભારતનું રસોડું જીરું વિના અધૂરું છે, તેથી હજારો વર્ષોથી ભોજનમાં તેનો ઉપયોગ થાય છે. પરંતુ, તમને જાણીને આશ્ચર્ય થશે કે જીરું એ ભારતનો મસાલો નથી.

    જીરાનો જન્મ મધ્ય પૂર્વની ફળદ્રુપ જમીનમાં થયો હતો


    એવું નથી કે જીરાએ ભારતને જ પોતાના પ્રત્યે લલચાવ્યુ છે, પરંતુ હજારો વર્ષોથી તેનો ઉપયોગ ઈજિપ્ત, આફ્રિકા, સીરિયા, તુર્કી, મેક્સિકો, ચીનમાં પણ થઈ રહ્યો છે. જીરુંના મૂળ જન્મ વિશે કોઈ નક્કર પુરાવા નથી, પરંતુ તેની ખેતી ફળદ્રુપ અર્ધચંદ્રાકાર, મધ્ય-પૂર્વ પ્રદેશની ફળદ્રુપ જમીનમાં શરૂ થઈ હતી, જેમાં ઈઝરાયલ, સીરિયા, જોર્ડન, લેબેનોન, ઈરાન, ઈરાક, તુર્કમેનિસ્તાનનો સમાવેશ થાય છે. (એશિયા અને તુર્કસ્સ્તાન ના કેટલાક વિસ્તારોમાં) જીરાના ઉપયોગ વિશેની પ્રથમ માહિતી ઇજિપ્તમાં 3000 વર્ષ પૂર્વે પ્રાપ્ત થઈ છે, જ્યાં તેનો ઉપયોગ મમીને સુરક્ષિત કરવા માટે થતો હતો. તે સીરિયામાં 2000 વર્ષ પૂર્વેના ખોદકામમાં પણ મળી આવ્યું હતું. જ્યાં તેનો મસાલા તરીકે ઉપયોગ થતો હતો. ખાસ વાત એ છે કે ખ્રિસ્તીઓના પ્રસિદ્ધ ધાર્મિક ગ્રંથ બાઈબલમાં જીરાનું વર્ણન વિશેષ સંદર્ભમાં કરવામાં આવ્યું છે.

    આ પણ વાંચો: જાતીય સબંધ સુધારવા માટે પુરુષોએ અપનાવવી જોઈએ આ સરળ ટિપ્સ

    ભારતમાં જીરાનો ઉપયોગ 2000 વર્ષથી થઈ રહ્યો છે


    એવું માનવામાં આવે છે કે ભારતમાં જીરાની ખેતી અને ઉપયોગ પ્રથમ સદીથી શરૂ થઇ હતી. આ સમયગાળા પહેલા લખાયેલા ભારતના પ્રાચીન ધાર્મિક અને આયુર્વેદિક ગ્રંથોમાં આ વિશે કોઈ માહિતી નથી. જ્યારે ભારતના વિદ્વાનોને જાણવા મળ્યું કે જીરામાં ઘણી વિશેષતાઓ છે અને તેમાં ઔષધીય ગુણો પણ છે, ત્યારે તેનો ઉપયોગ ખોરાકથી લઈને આયુર્વેદિક દવાઓ સુધી શરૂ થયો. પ્રાચીન કાળથી, જીરું માત્ર ભારતીય રાંધણ સંસ્કૃતિનો અસરકારક ભાગ નથી બન્યું, પરંતુ તેનો ઉપયોગ શરીરને સ્વસ્થ રાખવા માટે પણ કરવામાં આવે છે. તેની તીખી સુગંધ અને કંઈક અલગ જ સ્વાદ તેને મસાલાની શ્રેણીમાં ઊંચાઈએ લઈ ગયો છે.

    જીરા વિશે પ્રચલિત રમુજી વાતો


    જ્યાં જીરાની ઉત્પત્તિ થઈ હતી તે ભૂમિની લોકકથાઓમાં જીરા વિશે કેટલીક રમુજી 'કથાઓ' છે. આને અંધશ્રદ્ધા પણ કહી શકાય. જેમ કે, લગ્નની વિધિમાં વર-કન્યા પોતાની સાથે જીરું રાખે તો તેમનું જીવન સુખમય બની જાય છે. જે ઘરમાં જીરું હશે, ત્યાં ઉગતા મરઘા અને મરઘીઓ ભટકતા નથી અને ઘરની નજીક રહે છે. એવું પણ કહેવાય છે કે જીરું રાખવાથી પ્રેમી-પ્રેમિકા ઘરેથી ભાગી શકતા નથી. પ્રાચીન ગ્રીસમાં ભોજનના ટેબલ પર જીરું રાખવાની પરંપરા હતી. જીરુંને વફાદારીની નિશાની તરીકે પણ માનવામાં આવતું હતું.

    ભારતમાં જીરાનો વપરાશ ઉપજના 70 ટકા


    જીરું ભારતના લોકોનું એક 'વ્યસન' છે કે અહીં ઉત્પાદિત જીરુંનો 70 ટકા દેશમાં જ વપરાશ થાય છે. બાકીના 30 ટકા જીરાની નિકાસ થાય છે. નિકાસ કરતા દેશોમાં અમેરિકા, કેનેડા, દક્ષિણ અમેરિકા અને મધ્ય પૂર્વના ઘણા દેશોનો સમાવેશ થાય છે. ભારતમાં જીરાનો સૌથી વધુ ઉપયોગ શાકભાજીમાં વઘાર કરવા માટે થાય છે. આ ઉપરાંત શાકભાજી કે નોનવેજ માટે તૈયાર કરવામાં આવતા મસાલામાં પણ તેની યોગ્ય માત્રા ઉમેરવામાં આવે છે. આયુર્વેદિક દવાઓમાં પણ તેનો વ્યાપક ઉપયોગ થાય છે.

    નાનકડું જીરું વિટામિન્સ અને મિનરલ્સથી ભરપૂર છે


    ખાવાની સાથે જીરું શરીર માટે પણ ખૂબ ફાયદાકારક છે. સદગુણોથી ભરપૂર છે એમ કહીએ તો અતિશયોક્તિ નહીં ગણાય. આ નાના અમથા જીરામાં વિટામીન A, C, E અને B6 મળી આવે છે, આયર્ન, મેંગેનીઝ, કોપર, કેલ્શિયમ, મેગ્નેશિયમ, ફોસ્ફરસ અને પોટેશિયમ જેવા ખનિજો પણ હોય છે. આ સાથે જીરાના સેવનથી પ્રોટીન, એમિનો એસિડ, કાર્બોહાઈડ્રેટ્સ, ફાઈબર્સ અને ફેટ અને ફેટી એસિડની યોગ્ય માત્રા પણ મળે છે. જીરું પાચન કરવાની મુખ્ય ક્ષમતા ધરાવે છે. આ સાથે તે ભૂખ પણ વધારે છે.

    પાચન અને ત્વચા માટે સૌથી ફાયદાકારક


    જાણીતા આયુર્વેદિક નિષ્ણાંત ડૉ. વીણા શર્માના જણાવ્યા અનુસાર, જીરાની સૌથી મહત્વની વિશેષતા એ છે કે, તે શરીરની પાચનક્રિયામાં પણ મદદ કરે છે, સાથે જ મેટાબોલિઝમની ક્રિયાને પણ વધારે છે. તે આયર્નનો સારો સ્ત્રોત છે. શરીરમાં લોહીની ઉણપથી પીડાતા લોકોએ જીરુંનું સેવન કરવું જોઈએ. તેની ગરમ અસરને કારણે તે શરદી, શરદી અને કફને દૂર કરવામાં મદદરૂપ છે. પેટ અને ત્વચા માટે આયુર્વેદિક દવાઓમાં જીરુંનો ઉપયોગ વિવિધ રીતે કરવામાં આવે છે. જીરાનું પાણી ત્વચા માટે ખૂબ જ ફાયદાકારક છે.

    તેમાં એન્ટી-ફંગલ, એન્ટી-બેક્ટેરિયલ ગુણ હોય છે, જે ચેપને નિયંત્રિત કરે છે. જીરાને શેકીને તેનો પાઉડર દહીંમાં ભેળવીને ખાવાથી વજન ઓછું થાય છે. પેટ સારું રહે છે. તેમણે જણાવ્યું કે, કેટલાક સંશોધનો સૂચવે છે કે જીરું ડાયાબિટીસના દર્દીઓના બ્લડ સુગર લેવલને ઘટાડવામાં પણ મદદરૂપ છે. અન્ય મસાલાની જેમ જીરાનુ વધુ પડતું સેવન પણ નુકસાનકારક છે. તેનાથી પાચન સંબંધી સમસ્યાઓ થઈ શકે છે. શરીરમાં એસિડિટી વધી શકે છે અને તેના વધુ પડતા સેવનથી ઓડકાર આવે છે.
    First published:

    Tags: Lifestyle, ખોરાક

    विज्ञापन

    विज्ञापन

    આગામી સમાચાર

    विज्ञापन
    विज्ञापन