દરરોજ તમારે કેટલું પાણી પીવું જોઇએ? જાણો, ક્યાંથી આવી 8 ગ્લાસ પાણીની થીઅરી

દરરોજ તમારે કેટલું પાણી પીવું જોઇએ (પ્રતિકાત્મક તસવીર)

Health Tips- આપણામાંથી મોટા ભાગના લોકોએ સાંભળ્યું હશે તે લગભગ 8 ગ્લાસ પાણી પીવું સ્વાસ્થ્ય માટે પર્યાપ્ત છે. પરંતુ આ થીઅરી આવી ક્યાંથી?

  • Share this:
એક દિવસમાં કેટલું પાણી પીવાની જરૂર (Drink 8 Glasses of Water a Day)છે તે તમારા સ્વાસ્થ્ય (Health )પર નિર્ભર કરે છે. સામાન્ય રીતે આપણે સાંભળીએ છીએ કે સ્વસ્થ (Health Tips)રહેવા માટે વ્યક્તિએ લગભગ 8 ગ્લાસ પાણી પીવું જરૂરી છે. પરંતુ હકીકતમાં શરીરમાં પાણીનું પ્રમાણ અને જરૂરિયાત ઘણા પાસાઓ પર નિર્ભર રહે છે. જેમ કે વ્યક્તિની ઉંમર, જાતિ અને શારિરીક હલનચલન વગેર. ઉદાહરણ તરીકે જો તમને પથરીની સમસ્યા છે તો તમારે વધુ પાણી પીવાની જરૂર પડે છે. આ સિવાય તમે ટીવી કે સોશિયલ મીડિયા પર સાંભળ્યું કે જોયું હશે કે સેલિબ્રિટી ઇન્ફ્લૂએન્સર્સ વધુને વધુ પાણી પીવાની સલાહ આપે છે. વધુ પાણી પીવાના અનેક ફાયદાઓ (benefits of drinking water)છે, જેમ કે સારું માનસિક સ્વાસ્થ્ય (Mental health), સારી યાદશક્તિ, સાફ ત્વચા જેવા અનેક ફાયદાઓ છે.

મિશિગનની ઓકલેન્ડ યુનિવર્સિટીના નેફ્રોલોજીસ્ટ અને આસિસ્ટન્ટ ક્લિનિકલ પ્રોફેસર ડૉ. જેઓલ ટોફ જણાવે છે કે, સ્ટે હાઇડ્રેટેડ એટલે શું? જ્યારે લોકો ડિહાઇડ્રેશન વિશે વાત કરે છે તો તેમનો મતલબ કોઇ પ્રવાહી પદાર્થની શરીરમાં કમી તેવો હોય છે. બર્મિંગામની યુનિવર્સિટી ઓફ અલાબામાના કિડલી ફંક્શન રિસર્ચર કેલી એને હિન્ડમેનના જણાવ્યા અનુસાર, આ વ્યાખ્યા પ્રોપોર્શનમાંથી સંપૂર્ણ રીતે દૂર કરી દેવામાં આવી છે. હાઇડ્રેટેડ રહેવું જરૂરી છે. પરંતુ વધુ પાણી પીવાથી સ્વાસ્થ્ય વધુ સારું બને છે, લોકોમાં પ્રવર્તી રહેલો આ વિચાર એકદમ અયોગ્ય છે.

ડૉ. ટોફે જણાવ્યું કે, હાઇડ્રેશનનું સૌથી મહત્વનું માપ શરીરમાં સોડિયમ અને પાણી જેવા ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સ વચ્ચેનું સંતુલન છે અને આ સંતુલન જાળવવા તમારે દિવસ દરમિયાન એક બાદ એક પાણીના ગ્લાસ પીવાની જરૂર નથી.

ક્યાંથી આવી 8 ગ્લાસ પાણી પીવાની થીઅરી?

આપણામાંથી મોટા ભાગના લોકોએ સાંભળ્યું હશે તે લગભગ 8 ગ્લાસ પાણી પીવું સ્વાસ્થ્ય માટે પર્યાપ્ત છે. પરંતુ આ થીઅરી આવી ક્યાંથી? હકીકતમાં જેટલા પાણીની જરૂરિયાત એક સામાન્ય વાતાવરણમાં રહેતા વ્યક્તિને હોય છે, એટલું પાણી તે તરસ લાગવા પર પીવે છે તો શરીરને વધુ પાણીની જરૂર રહેતી નથી. પરંતુ અમુલ લોકોને શરીરમાં વધુ પાણીની જરૂરિયાત રહે છે. 8 ગ્લાસ પાણીની થીઅરી એટલા માટે પ્રચલિત છે, કારણ કે સામાન્ય પ્રમાણને લીટરમાં યાદ રાખવું કે માપવું બધા માટે સરળ હોતું નથી. તો પાણીની જેટલી માત્રાની જરૂર છે તે 8 ગ્લાસમાં પૂરી થઇ જાય છે. જ્યારે કે ઘણા લોકોને વધુ પાણીની જરૂર પડે છે અને ઘણા લોકોને ઓછા પાણીની જરૂર પડે છે.

આ પણ વાંચો - Vastu tips: ઘરમાં રાખો ચાંદીનો મોર, ક્યારેય નહીં થાય ધનની અછત, આવી રીતે થશે ભગવાન કુબેરની કૃપા

કેટલું પાણી પીવું જોઇએ?

વાયને સ્ટેટ યુનિવર્સિટીના એક્સરસાઇઝ અને સ્પોર્ટ્સ સાઇન્ટિસ્ તમારા હેવ બટલર જણાવે છે કે, શરીરના કદ, આઉટડોર તાપમાન અને તમે કેટલો શ્વાસ લો છો અને કેટલો પરસેવો વળે છે, તે પરિબળો નક્કી કરશે કે તમારે કેટલા પાણીની જરૂરિયાત છે. આ સાથે જ તમારા સ્વાસ્થ્ય પર પણ આ બાબત નિર્ભર રહે છે. જેમ કે તમને ઉલ્ટી કે ઝાડા હોય તો તમારા પાણીના ઇનટેકમમાં ફેરફાર કરવાની જરૂર પડી શકે છે. ટોફ જણાવે છે કે, મોટાભાગના યુવાન, તંદુરસ્ત લોકો માટે હાઇડ્રેટ રહેવાનો શ્રેષ્ઠ ઉપાય છે કે જ્યારે તમે તરસ્યા હોય ત્યારે પાણી પીવું. ડૉ. હ્યે-બટલરના જણાવ્યા અનુસાર, લોકપ્રિય માન્યતા થતા, તમારી હાઇડ્રેશનની સ્થિતિને દર્શાવવા માટે પેશાબના રંગને ધ્યાનમાં રાખશો નહીં.

હાઇડ્રેટેડ રહેવા માટે પાણી પીવું જોઇએ?

ડૉ. હ્યે-બટલર જણાવે છે કે, જરૂરી નથી. ફળોના જ્યૂસ અને શૂગરી પીણાઓ કરતા પાણી એક સારો વિકલ્પ છે. પરંતુ જ્યારે હાઇડ્રેશનની વાત આવે ત્યારે કોઇ પણ પ્રવાહી પદાર્થ તમારા શરીરમાં પાણી ઉમેરી શકે છે.

ડૉ. ટોફ જણાવે છેકે, એક કલ્પના એવી છેકે કેફીન અથવા આલ્કોહોલ સાથે પીણા પીવાથી તમે ડિહાઇડ્રેટ થઇ શકો છો. પરંતુ જો આ સત્ય છે, તો તેની અસર નહીવત છે. 2016માં 72 માણસો પર થયેલા એક પરીક્ષણમાં જાણવા મળ્યું કે પાણી, લેગર, કોફી અને ચાની હાઇડ્રેટિંગ અસરો લગભગ સમાન હતી. તમે જે ખાઓ છો તેમાંથી પણ પાણી મેળવી શકો છો. પ્રવાહીથી ભરપૂર ખોરાક જેમ કે ફળો, શાકભાજી, સૂપ અને સોસ તમારા વોટર ઇનટેકમાં ભાગીદાર બને છે.

ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સ ચિંતા રૂપ બની શકે છે?

ડૉ. હ્યે-બટલરના જણાવ્યા અનુસાર, કેટલીક સ્પોર્ટ્સ ડ્રિંક જાહેરાતોથી તમને લાગશે કે તમારે ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સ જાળવવા માટે સતત તેનું સેવન કરવું જરૂરી છે, પરંતુ મોટાભાગના તંદુરસ્ત લોકો માટે ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સ અને પાણી પીવા સાથે કોઇ વૈજ્ઞાનિક કારણ નથી.

ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સ સોડિયમ, પોટેશિયમ, ક્લોરાઇડ અને મેગ્નેશિયમ જેવા ઇલેક્ટ્રિકલી ચાર્જ ખનિજો છે, જે શરીરના પ્રવાહી(જેમ કે લોહી અને પેશાબ)માં હાજર છે અને તમારા શરીરમાં પાણીને સંતુલિત રાખવા જરૂરી છે. તે ચેતાઓ, હ્યદય, સ્નાયુઓ અને મગજને યોગ્ય રીતે કામગીરી કરવા માટે પણ જરૂરી છે.

તરસ ન હોવા છતા વધુ પાણી પીવાથી મારું સ્વાસ્થ્ય વધુ સારું બનશે?

ડૉ. ટોફ આ અંગે જણાવે છે કે, નહીં. જોકે પથરી કે અન્ય કિડનીને લગતા રોગોથી પીડાતા લોકોને વધુ પાણી પીવાથી ફાયદો થઇ શકે છે. પરંતુ હકીકતમાં તંદુરસ્ત લોકો કે જે વધુ પાણી પીવે છે અને બીમારી થવા પર કે ડિહાઇડ્રેટડ થવા પર પાણીના ઓછા ઇનટેકને જવાબદાર ઠેરવે છે. ડૉ. હિંડમેન કહે છે કે, બની શકે છે તેમને માથું દુખે અથવા સારું ન લાગે, અને તેઓ વિચારશે કે હું ડિહાઇડ્રેટ છું અને વધુને વધુ પાણી પીવાનું ચાલું કરી દેશે અને તેના કારણે તેની તબિયત વધુને વધુ ખરાબ થતી જશે. જો તમે તમારી કિડનીની જરૂરિયાત કરતા વધુ પાણી પીવો છો તો તમે તમારા ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સને પાતળા કરી દેશે અને અમુક કિસ્સામાં તે વધુ સિરીયસ પણ બની શકે છે. ટૂંકાગાળામાં વધુ પડતું પાણી પાવીથી હાઇપોનેટ્રેમિયા અથવા પાણીનો નશો કહેવાતી સ્થિતિ પેદા થઇ શકે છે. જો તમારા લોહીમાં સોડિયમનું લેવલ નીચું થઇ જાય છે તો તે મગજમાં સોજો અથવા હુમલો, કોમા અથવા મૃત્યુ જેવા ન્યૂરોલોજીકલ ભયંકર પરીણામો સર્જી શકે છે.

2007માં એક રેડિયો સ્ટેશનની ‘હોલ્ડ યોર વી ફોર વાઇ’ સ્પર્ધામાં ભાગ લેતી વખતે એક 28 વર્ષીય મહિલા 3 કલાકમાં બે ગેલન પાણી પીધા બાધ હાઇપોનેટ્રેમિયાથી મૃત્યુ પામી હતી. આ સ્પર્ધામાં સ્પર્ધકોને પાણી પીધા બાદ શક્ય તેટલી વખત પેશાબ કર્યા વગર રહેવાનો ચેલેન્જ અપાયો હતો. વર્ષ 2014માં જ્યાર્જિયાના 17 વર્ષીય હાઇ સ્કૂલ ફૂટબોલરે બે ગેલન પાણી અને બે ગેલન ગેટોરેડ પીધા બાદ આ સ્થિતિના કારણે જ મોતને ભેટ્યો હતો

કઇ રીતે જાણી શકાય કે શરીર ડિહાઇડ્રેટેડ છે?

તમારું શરીર જ તમને કહેશે. નિષ્ણાંતોનું કહેવું છે કે, હાઇડ્રેટેડ રહેવાની પ્રક્રિયા જટિલ ગણતરીની જરૂર પડે છે અને સ્વાસ્થ્ય સંબંધિત ગંભીર પરિણામો ટાળવા સ્પષ્ટ આયોજનની જરૂર રહે છે. અને સૌથી શ્રેષ્ઠ વસ્તુ જે તમે કરી શકો તે છે વધુ વિચારવાનું ટાળો. જ્યારે તમે તરસ્યા હોય ત્યારે પાણી પીવો. આ એક સરળ ઉપાય છે.
First published: