ચંદ્રયાન-2 મિશનને શા માટે નિષ્ફળ ન કહી શકાય? જાણો

વૈજ્ઞાનિકોએ જેવી ગણતરી કરી હતી તે પ્રમાણે ન થયું હોવા છતાં આપણે મિશન ચંદ્રયાન-2ને નિષ્ફળ ન કહી શકીએ. કારણે કે...

વૈજ્ઞાનિકોએ જેવી ગણતરી કરી હતી તે પ્રમાણે ન થયું હોવા છતાં આપણે મિશન ચંદ્રયાન-2ને નિષ્ફળ ન કહી શકીએ. કારણે કે...

  • Share this:
    ભારતના મિશન ચંદ્રયાન-2માં અંતિમ ક્ષણે ગરબડ થઈ હતી. લેન્ડર ચંદ્રની ધરતીથી બે કિલોમીટર દૂર હતું ત્યારે તેનો સંપર્ક ધરતી સાથે તૂટી ગયો હતો. ઇસરોના વૈજ્ઞાનિકોની મહેનત અંતિમ ક્ષણે કામ આવી ન હતી. વૈજ્ઞાનિકોએ જેવી ગણતરી કરી હતી તે પ્રમાણે ન થયું હોવા છતાં આપણે મિશન ચંદ્રયાન-2ને નિષ્ફળ ન કહી શકીએ. આવું ન કહેવા પાછળ અનેક કારણો છો.

    લેન્ડર સાથે સંપર્ક તૂટી ગયા પછી પણ ઈસરોનું આ મિશન આગામી એક વર્ષ સુધી ચાલતું રહેશે. ચંદ્રયાન-2ના રોવર અને લેન્ડર સાથે સંપર્ક તૂટી ગયો છે. પરંતુ ચંદ્રની ધરતીથી દૂર ચંદ્રયાન-2નું ઓર્બિટર સતત કામ કરી રહ્યું છે. તે આગામી એક વર્ષ સુધી કામ કરતું રહેશે. આ દરમિયાન ઓર્બિટરથી ચંદ્રની તસવીરો આપણને મળતી રહેશે. આથી ઇસરોના વૈજ્ઞાનિકોને ચંદ્ર વિશે સતત માહિતી મળતી રહેશે.



    મિશનનો 95 ટકા હિસ્સો કામ કરતો રહેશે

    ઇસરોના વૈજ્ઞાનિકોએ જણાવ્યું કે મિશનનો ફક્ત પાંચ ટકા હિસ્સો પ્રભાવિત થયો છે. 95 ટકા હિસ્સો કામ કરતો રહેશે. પાંચ ટકા હિસ્સામાં ફક્ત લેન્ડર વિક્રમ અને રોવર પ્રજ્ઞાન સાથે સંપર્ક તૂટ્યો છે. આના કારણે ચંદ્રની ધરતી વિશેની જાણકારી નહીં મળે શકે પરંતુ મિશનનો 95 ટકા હિસ્સો સક્રિય હોવાથી બીજી જાણકારી મળતી રહેશે. ચંદ્રયાન-2નું ઓર્બિટર સતત ચંદ્રને ચક્કર લગાવતું રહેશે. જેના માધ્યમથી ઇસરોના વૈજ્ઞાનિકોને જાણકારી મળતી રહેશે.

    ઇસરોના વૈજ્ઞાનિકોનું કહેવું છે કે જે રોવર પ્રજ્ઞાન સાથે સંપર્ક તૂટ્યો ચે તે ચંદ્રની ધરતી પર પહોંચીને ફક્ત 14 દિવસ કામ કરવાનું હતું. જ્યારે મિશન ચંદ્રયાન-2 ઓર્બિટર એક વર્ષ સુધી સક્રિય રહેશે. ઓર્બિટર સતત ધરતી પર તસવીરો મોકલતું રહેશે. એટલે સુધી કે ઓર્બિટરથી લેન્ડરની જાણકારી પણ મળી શકે છે. શક્ય છે કે ઓર્બિટર વિક્રમને શોધી કાઢે અને તેની તસવીરી ધરતી પર મોકલે. આનાથી વૈજ્ઞાનિકોને સંપર્ક તૂટવાનું સાચું કારણ મળી શકે છે.

    મિશન ચંદ્રયાન-2થી ભારતે કઈ કઈ સિદ્ધિ મેળવી?

    ચંદ્રયાન-2 મિશન માટે વિશાળ GSLV માર્ક 3એ રૉકેટ યાનને સફળતા પૂર્વક ચંદ્રની ઓર્બિટ સુધી પહોંચાડી ચુક્યું હતું. આ ઇસરોના સ્પેસ પ્રોગ્રામાની મોટી સફળતા હતી. GSLV માર્ક 3 અત્યાર સુધીનું સૌથી મોટું રોકેટ હતું, જેના બાહુબલી નામ આપવામાં આવ્યું હતું. વૈજ્ઞાનિકોએ જણાવ્યું કે ભારતના મિશનને સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો એક ચાલુ ટ્રેનથી બીજી ટ્રેનને ટાર્ગેટ કરવાની હતી, જે હજારો કિલોમીટર દૂર હોય.



    ચંદ્રયાનન-2ને એ માટે પણ સફળ માનવું રહ્યું કે ખૂબ ઓછા ખર્ચમાં આ મિશનને અંજામ આપવામાં આવ્યો હતો. ચંદ્રયાન-2 પાછળ ફક્ત 1000 કરોડ રૂપિયાનો ખર્ચ થયો છે. ચંદ્રયાન -2 પાછી ભારતીય સ્પેસ એજન્સી બીજો કાર્યક્રમ પણ ચલાવી શકે છે, જેમાં મંગળ ગ્રહનું મિશન પણ સામેલ છે.

    અંતિમ ક્ષણે શું થયું?

    શનિવારે ચંદ્રયાન-2 લેન્ડર સાથે અંતિમ ક્ષણે સંપર્ક તૂટી ગયો હતો. આ વખતે લેન્ડર ચંદ્રની ધરતીથી બે કિલોમીટર દૂર હતું. લેન્ડર ચાંદના સાઉથ પોલને સ્પર્શવાનું જ હતું. જો આવું થતું તો ભારત એ ચાર દેશોમાં સામેલ થઈ જતું જેમણે સફળતાપૂર્વક પોતાનું યાન ચંદ્ર પર ઉતાર્યું છે.

    અત્યાર સુધી અમેરિકા, રશિયા, ચીન આ સફળતા મેળવી ચુક્યું છે. પહેલા જ કહેવામાં આવ્યું હતું કે ચંદ્ર પર લેન્ડિંગની અંતિમ 15 મિનિટ ખૂબ જ મહત્વની છે. જેના પર જ મિશનની સફળતા આધારિત છે. ચંદ્ર પર અત્યાર સુધી 41 ટકા લેન્ડિંગ જ સફળ રહ્યા છે.
    Published by:Vinod Zankhaliya
    First published: