Delhi: યમુનાના પાણીમાં શા માટે દેખાઈ રહ્યું છે આટલું ફીણ? તે કેટલું ખતરનાક છે? જાણો

ફોટો યમુના નદીનો છે. (Photo- ANI)

Yamuna River Froth: આ પાણીમાં ઓછા સમય માટે પણ રહેવું પડે, તો પણ ચામડીની એલર્જી થઈ શકે છે. પાણી પેટમાં જાય તો ટાઇફોઇડ જેવી બીમારી અને ગેસ્ટ્રોઇન્ટેસ્ટાઇનલ જેવી તકલીફો થઈ શકે છે.

  • Share this:
    નવી દિલ્હી. છઠ્ઠના દિવસે શ્રદ્ધાળુ યમુનાના પાણીના ફીણમાં ડુબકી લગાવી રહ્યા છે. તમામ છાપા અને ટીવી ચેનલો પર આ સમાચાર જોવા મળી રહ્યા છે. તેના ફોટોઝ દિલ્હી જ નહીં, દુનિયાભરના લોકો અને પર્યાવરણવિદોને જગાડવા માટે પૂરતા છે. યમુનામાંથી ઉઠતા આ ફીણએ દિલ્હી અને પાડોશી રાજ્ય વચ્ચે રાજકીય આગને પણ ભડકાવી દીધી છે. જ્યાં ભાજપા (BJP), દિલ્હી સરકાર (Delhi Government) ઉપર આરોપ લગાવી રહી છે કે, નદીની દયનીય હાલતને છુપાવવા માટે જ આપ સરકાર છઠ પર્વે યમુનામાં ડૂબકી લગાવવા ઉપર પ્રતિબંધ લગાવી રહી છે. ત્યાં જ આપના ગોપાલ રાય અને રાઘવ ચડ્ઢા (Raghav Chadha)એ યમુનામાં ઉઠતા ફીણ માટે હરિયાણા અને ઉત્તરપ્રદેશ સરકારને જવાબદાર ઠેરવ્યા છે. વઝીરાબાદથી ઓખલા વચ્ચે યમુનાનો 22 કિમીનો ભાગ, યમુનોત્રીથી પ્રયાગરાજ સુધીની યમુનાની 1370 કિમી લંબાઈનો આશરે 2 ટકા છે, પરંતુ આ જ 2 ટકા જ યમુનાને 60 ટકા પ્રદૂષિત કરવા માટે જવાબદાર છે.

    કઈ રીતે બને છે ફીણ?

    ફીણ બનવાની પ્રક્રિયા કેટલાક તળાવ અને સરોવરમાં જોવા મળે છે. જ્યારે કાર્બનિક પદાર્થ સડે છે, ત્યારે ફીણના પરપોટા પેદા થાય છે. આ ફીણમાંથી બનેલા અણુઓનો એક છોડ પાણીને પાછળ હટાવે અને બીજો છેડો પાણીને પોતાની તરફ ખેંચે છે. અને આમ પાણીની સપાટી ઉપર તણાવને (સરફેસ ટેન્શન – કોઈપણ પ્રવાહીનો વિશેષ ગુણ જેમાં પ્રવાહી પોતાના ક્ષેત્રફળને ઓછો કરી દે છે.) ઓછો કરી દે છે. ફીણમાંથી બનેલા આ પરપોટા પાણીથી વજનમાં હલકા હોય છે, માટે આ સપાટી ઉપર તરે છે અને ધીમે ધીમે એક જગ્યાએ જમા થઈ જાય છે.

    ફીણનું કારણ

    નિષ્ણાતો મુજબ નદીમાં ફીણનું મોટું કારણ દિલ્હી, હરિયાણા અને ઉત્તર પ્રદેશની સંરક્ષિત ન કરાયેલી ગટર છે. તે નદીમાં ભળે છે. તેનાથી નદીના પાણીમાં ફોસ્ફેટ અને સર્ફેક્ટેન્ટની માત્રા વધી જાય છે, જેનાથી ફીણ ઉત્પન્ન થાય છે. જ્યારે આ બંને ઘટકોની માત્રા આશરે 1 ટકા જ છે, બાકી 99 ટકા હવા અને પાણી છે. આપના નેતા અને દિલ્હી જળ બોર્ડના ઉપાધ્યક્ષ રાઘવ ચડ્ઢાનું કહેવું છે કે, ઓખલા બેજાર ઉપર ઉંચાઈથી કચરો પડે છે તે ફીણ બનવાનું મુખ્ય કારણ છે.

    આ પણ વાંચો: Coronavirus Update: દેશમાં ઘટી રહ્યો છે કોરોનાનો કહેર, 24 કલાકમાં મળ્યા 10,126 નવા કેસ; 332 દર્દીઓનું મૃત્યુ

    પ્રદૂષણના ક્યા સ્ત્રોત ફીણ ઉત્પન્ન કરે છે?

    સંરક્ષિત ન કરાયેલી ગટરમાં સાબુ અને ડિટરજન્ટના કણ હોય છે. અન્ય સ્ત્રોતોમાં ઉદ્યોગોથી નીકળતું પાણી, વનસ્પતિઓ અથવા તો શાકના સડવાથી બનેલા કાર્બિનિક તત્વ અને ફિલામેન્ટ્સ બેક્ટેરિયાની ઉપસ્થિતિ સામેલ છે. આ ઉપરાંત ઉત્તર પ્રદેશની ચીની મિલ અને પેપર ઉદ્યોગોમાંથી નીકળનારું પ્રદૂષિત પાણી યમુનામાં મળીને તેને દૂષિત કરે છે.

    સ્વાસ્થ્ય માટે હાનિકારક

    આ પાણીમાં ઓછા સમય માટે પણ રહેવું ડે તો ચામડીમાં એલર્જી થઈ શકે છે. જો આ પાણી પેટમાં જાય તો તેમાં રહેલા રસાયણોના કારણે ગેસ્ટ્રોઇન્ટેસ્ટાઇનલ તકલીફ અને ટાઇફોઇડ જેવી બીમારી થઈ શકે છે.

    આ પણ વાંચો: Explained: મગજમાં કઈ રીતે વધે છે અલ્ઝાઇમર, વૈજ્ઞાનિકો આ રીતે સમજાવે છે



    યમુનાના ‘ઝાગ’માં પોતાના ‘દાગ’ સાફ કરતું રાજકારણ

    હિંદુસ્તાન ટાઈમ્સમાં છપાયેલા સમાચાર મુજબ, રાઘવ ચઢ્ઢાએ આરોપ લગાવ્યો છે કે હરિયાણા અને ઉત્તર પ્રદેશ 155 મિલિયન ગેલન દૂષિત પાણી છોડે છે. જ્યારે દિલ્હી સરકાર, દિલ્હી પોલ્યુશન કંટ્રોલ કમિટી (DPCC) ના સુધારેલા ધોરણોને પૂર્ણ કરવા માટે સિવેટ ટ્રીટમેન્ટ પ્લાન્ટને અપગ્રેડ કરવા માટે કામ કરી રહી છે. તો ફીણથી ઢંકાયેલી યમુનામાં બોટ રાઈડ કરનાર ભાજપના સાંસદ મનોજ તિવારીએ આરોપ લગાવ્યો છે કે AAP સરકાર યમુના કિનારે છઠનું આયોજન કરવા દેવા માગતી નથી કારણ કે તે પ્રદૂષિત યમુનાના ફીણને દુનિયાથી છુપાવવા માંગે છે. તો AAP સરકારના પર્યાવરણ મંત્રી ગોપાલ રાય આ માટે પડોશી સરકારને જવાબદાર ઠેરવે છે. તો સરકારી ડેટા અનુસાર, દિલ્હીમાં 35માંથી 24 સીવેજ ટ્રીટમેન્ટ પ્લાન્ટ તેમના ધોરણોને પૂર્ણ કરતા નથી.
    Published by:Nirali Dave
    First published: