Black Hole: પહેલીવાર દેખાઇ અદ્દભૂત અંતરિક્ષ ઘટના, ન્યૂટ્રોન તારાને ગળી ગયો બ્લેક હોલ

બ્લેક હોલ પ્રતિકાત્મક તસવીર

Black hole: વૈજ્ઞાનિકોને પહેલી વખત ન્યૂટ્રોન તારાના બ્લેક હોલ સાથે ટકરાવાના સંકેતો મળ્યા છે. કરોડો પ્રકાશવર્ષ દૂર બનેલ આ ઘટનાના સંકેતોને અમેરિકા અને યૂરોપમાં પકડવામાં આવ્યા છે.

  • Share this:
    Explained: હાલમાં જ વૈજ્ઞાનિકોએ (Scientists) આ વાતની પુષ્ટિ કરી હતી કે, સમયની સાથે બ્લેક હોલનો આકાર ઓછો થવો અસંભવ છે. વૈજ્ઞાનિકોને પહેલી વખત ન્યૂટ્રોન તારાના બ્લેક હોલ (black hole) સાથે ટકરાવાના સંકેતો મળ્યા છે. કરોડો પ્રકાશવર્ષ દૂર બનેલ આ ઘટનાના સંકેતોને અમેરિકા અને યૂરોપમાં (America and Europe) પકડવામાં આવ્યા છે. આ સંકેત ગુરૂત્વ તરંગો જ છે, જેને પકડવા ખૂબ મુશ્કેલ કામ હોય છે અને તે ચાર વર્ષ પહેલાથી જ સંભવ બની ગયું છે. તેના કારણે વૈજ્ઞાનિકો બ્લેકહોલ વિલય જેવી ઘટનાઓની જાણકારી પણ મેળવી શકે છે.

    ભારતીય યોગદાન
    આ શોધના પરીણામ એસ્ટ્રોફિજીકલ જર્નલ લેટર્સમાં પ્રકાશિત થયા છે. લિગો ઇન્ડિયાએ આ વિશે જાણકારી આપતા જણાવ્યું કે, જાન્યુઆરી, 2020માં ગુરૂત્વ તરંગોના શોધકર્તાઓએ GW200105 અને GW200115 નામની બે ઘટનાઓ પકડી હતી. આ ગુરૂત્વ તરંગો દ્વારા પકડાયેલ પહેલું ગ્રુપ છે. ભારત પણ ગુરૂત્વ તરંગોની આ શોધકાર્યમાં લિગો-ઇન્ડિયા સાઇન્ટિફિક કોલાબરેશન દ્વારા યોગદાન આપી રહ્યું છે. ઇન્ટરનેશનલ સેન્ટર ફોર થિયોરેટિકલ સાયન્સ બેંગાલૂરુના ભારતીય વૈજ્ઞાનિક શાશ્વત કપાડિયાએ આ બ્લેક હોલ અને ન્યૂટ્રોન તારાના વિલયમાં ટકરાવાના દરની ગણતરી કરવામાં મદદ કરી હતી.

    શું હોય છે ગુરૂત્વાકર્ષણ તરંગો
    ગુરૂત્વાકર્ષણ તરંગો દેખાતી નથી. પરંતુ તે અંતરિક્ષમાં એક પ્રકારનું વ્યવધાન હોય છે. અલ્બર્ટ આઇન્સ્ટાઇને 100 વર્ષ પહેલા તેની ધારણા આપી હતી. તેમણે અનુમાન લગાવ્યું હતું કે તારાઓ અને ગ્રહો એક બીજાના ચક્કર લગાવે છે અને તેનાથી તેઓ અંતરીક્ષમાં કંપન ઉત્પન્ન કરે છે, જે રીતે તળાવમાં પથ્થર નાંખવાથી લહેરો ફેલાય છે.

    આ પણ વાંચોઃ-મામાના ઘરે રહેતા ભાણિયા ઉપર ફીદા થઈ ગઈ મામી, બંનેએ કરી લીધા લગ્ન, સોશિયલ મીડિયા થકી લોકોને કરી જાણ

    આ પણ વાંચોઃ-પત્નીના મોત બાદ મિત્રની પત્ની રસોઈ બનાવીને ખવડાવતી હતી, થયું એવું કે મહિલાએ સંભળાવી સો મણની ગાળો

    આ ખાસ અવસર પર
    નાસાનું કહેવું છે કે આ તરંગો પ્રકાશની ગતિથી ચાલે છે અને રસ્તામાં આવતી કોઇ પણ વસ્તુમાં સંકોચન અથવા ફેલાવાનો પ્રભાવ આપે છે. સૌથી શક્તિશાળી ગુરૂત્વ તરંગો ત્યારે ઉત્પન્ન થાય છે જ્યારે કોઇ તારામાં વિસ્ફોટ થાય છે કે પછી એક બીજાના ચક્કર લગાવવી રહેલા બે મોટા તારાઓ કે બ્લેક હોલ પરસ્પર વિલય કરે છે.

    આ પણ વાંચોઃ-ભાવનગરઃ જન્મદિવસની પાર્ટીમાં પડ્યો 'ડખો', ઘાતક હથિયારો વડે બર્થડે બોય ગોપાલની જાહેરમાં કરાઈ હત્યા

    પહેલી મિશ્રિત ટક્કર
    અત્યાર સુધીમાં વૈજ્ઞાનિકો બ્લેક હોલ વિલય જોઇ શકતા હતા અથવા તો ન્યૂટ્રોન તારાઓનો પરસ્પર વિલય. આ પહેલી વાર છે કે બ્લેક હોલ ન્યૂટ્રોન તારાની વચ્ચેની ટક્કરનો તેમને અવલોકન કરવાનો અવસર મળ્યો છે. અમેરિકાની લેઝર ઇન્ટરફેરોમીટર ગ્રેવિટેશનલ વેવ ઓબ્ઝર્વેટરીએ પહેલી ટક્કર GW200105 ને 5 જાન્યુઆરી, 2020માં જોઇ હતી. જેમાં આપણા સૂર્યથી મોટા ન્યૂટ્રોન તારાને એક બ્લેક હોલે સમાવી લીધો હતો. આ બ્લેક હોલનો ભાર આપણા નવ સૂર્યની બરાબર હતો. આ ઘટનાથી તરંગોને પૃથ્વી સુધી પહોંચવામાં 90 કરોડ વર્ષ લાગ્યા હતા.

    આ પણ વાંચોઃ-હૃદયદ્વાવક ઘટના! 17 દિવસના અંતરમાં જ બે બહેનોના થયા શંકાસ્પદ મોત, બંને પતિઓના ઘરે લટકતી મળી હતી

    બીજી ઘટના
    જ્યારે બીજી ઘટના અલગ સંકેત જે લોકોએ અને ઇટલીમાં સ્થિત વર્ગોએ 10 દિવસ બાદ પકડી હતી. GW200115 નામક સંકેતથી જાણવા મળ્યું કે, આ ઘટના હજુ પણ મોટી હતી. તેમાં ન્યૂટ્રોન તારાનો ભાર તો આપણા સૂર્યના ભારથી અડધો વધુ હતો, પરંતુ તે જે બ્લેક હોલ સાથે ટકરાયો તે સૂર્યથી 6 ગણો વધુ ભારે હતો અને આ ઘટના એક અબજ પ્રકાશ વર્ષ દૂર બની હતી.

    સંશોધકો તે પણ જાણવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે કે આવા વિલય થવા વાળી સિસ્ટમ કઇ રીતે અસ્તિત્વમાં આવે છે અને તે કેટલી જલદી વિલય કરે છે અને આ પ્રકારની ઘટનાઓ આપણી ગેલેક્સીમાં થતી કેમ જોવા મળતી નથી. આ મોટી ઘટનાઓમાં આમ તો મોટા પ્રમાણમાં પ્રકાશ ઉત્પન્ન થાય છે. પરંતુ વૈજ્ઞાનિકોનું કહેવું છે કે, ખૂબ વધારે દૂર આ ઘટના બનતી હોવાથી પૃથ્વી સુધી પહોંચતા આ પ્રકાશ ઝાંખો થઇ જાય છે.
    First published: