Home /News /explained /

Explained: જાણો Lockdownમાં કેમ ઘટી વીજળી પડવાની ઘટનાઓ

Explained: જાણો Lockdownમાં કેમ ઘટી વીજળી પડવાની ઘટનાઓ

જાણો Lockdownમાં કેમ ઘટી વીજળી પડવાની ઘટનાઓ

કોવિડ-19 (Covid-19) મહામારીમાં બે વર્ષથી લોકડાઉન (lockdown)માં લોકોએ એવી સ્થિતિ જોઈ, જ્યાં ઘણી માનવ પ્રવૃત્તિઓ અટકી ગઈ હતી. આને કારણે પર્યાવરણ (environment) સહિત ઘણા ફેરફારો આવ્યા. એક અભ્યાસમાં જણાવાયું છે આમાંની એક અસર વીજળી (lightning) પર પણ થઈ છે. સંશોધકોએ લોકડાઉન દરમિયાન આ ઘટના ઓછી થઈ હોવાનું જાણવા મળ્યું.

વધુ જુઓ ...
    કોવિડ-19 મહામારી (corona pandemic)એ માર્ચ 2020થી વિશ્વના ઘણા દેશોમાં શ્રેણીબદ્ધ લોકડાઉન (lockdown) શરૂ કર્યા હતા. આનાથી ઘણી માનવ પ્રવૃત્તિઓ અટકી ગઈ હતી જેની વ્યાપક અસર થઈ હતી. લોકોએ તેની અસરો પણ સ્પષ્ટ રીતે જોઈ હતી. પરંતુ ઘણી સ્પષ્ટ અસરો સિવાય, અન્ય અસરો પણ હતી જે ઓછી દેખાતી હતી અને અવગણવામાં આવતી હતી. અધ્યયનમાં બતાવવામાં આવ્યું છે કે આમાં વીજળી (lightning)ની ઘટનાઓમાં ઘટાડો શામેલ છે.

    ઘણી અસરોમાંની એક
    લોકડાઉનને કારણે લોકોએ ઘરમાં વઘુમાં વઘુ સમય વિતાવ્યો છે, ઊર્જાનો વપરાશ ઘટ્યો છે, મુસાફરીમાં ધરખમ ઘટાડો નોંધાયો જેનાથી વાયુ પ્રદૂષણમાં ઘટાડો થયો છે, પાણી પણ સ્વચ્છ થઈ ગયા. નવા સંશોધનોએ બતાવ્યું છે કે આનાથી આ સમયગાળા દરમિયાન વીજળી પડવાની ઘટનાઓમાં પણ ઘટાડો થયો છે. અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે આ વીજળી પડવાની ઘટનાની પાછળ કારક પરિબળોના અભાવનું કારણ હતું.

    એરોસોલમાં ઘટાડો
    ગયા વર્ષે ફેબ્રુઆરીમાં સાયન્સ ડાયરેક્ટમાં પ્રકાશિત એક અભ્યાસમાં બતાવવામાં આવ્યું હતું કે લોકડાઉનમાં માનવ પ્રવૃત્તિને કારણે એરોસોલ ઉત્સર્જનમાં ઘટાડો થયો છે. આનાથી એરવેઝમાં એરોસોલની માત્રામાં પણ ઘટાડો થયો. એરોસોલ એ વાતાવરણમાં સૂક્ષ્મ કણો છે જે મનુષ્ય દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતા બળતણના દહન દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે.

    આ પણ વાંચો: Explained: જો કોઈએ હજી સુધી Corona Vaccine નથી મૂકાવી તો કાનૂની રીતે શું થશે

    વાદળોમાં એરોસોલની ભૂમિકા
    જ્યારે વાયુમંડળમાં હાજર એરોસોલ વરાળને સાથે લઈ લે છે, ત્યારે વાદળોમાં પાણીના ટીપાં રચાય છે. જ્યારે એરોસોલની માત્રા વધારે થઈ જાય છે, ત્યારે વાદળોમાં પાણીની વરાળનું વધુ ટીપાંમાં થાય છે. તેથી ટીપાં નાના હોય છે અને મોટા ટીપાંમાં ફેરવવાની સંભાવના ઓછી હોય છે. આ નાના ટીપાં વાદળોમાં રહે છે અને નાના કરા અને નાના બરફના સ્ફટિક બનાવવામાં પણ મદદ કરે છે.

    વાદળોના બે ભાગમાં ચાર્જ
    નાના કરા અને સ્ફટિક વચ્ચેની અથડામણના મધ્યથી નીચેના ભાગ સુધીના આ કરાને નકારાત્મક ચાર્જ લાવે છે. વાદળોના ઉપરના ભાગમાં સકારાત્મક ચાર્જના સ્ફટિક હોય છે. વૈજ્ઞાનિકોનું માનવું છે કે વાદળોના બે ભાગો વચ્ચે ચાર્જનો આ મોટો તફાવત વીજળી અને પડવા જેવી ઘટનાઓ તરફ દોરી જાય છે.

    આ પણ વાંચો: Explained: શું છે Coronaનો IHU વેરિએન્ટ, શું આવી શકે છે આવા અન્ય વેરિએન્ટ

    પ્રદૂષણ ઘટવાને કારણે આ સમસ્યા
    પરંતુ જો પ્રદૂષણ ઓછું થાય તો વાદળોમાં મોટા અને ગરમ પાણીના ટીપાં રચાય છે, વાદળોમાં બરફના કણોની ભારે અછત છે. આનાથી ચાર્જમાં મોટો ફરક પડતો નથી. તેથી જ વાદળોને વીજળી ચમકવાની કે પડવાની ઘટના દેખાતી નથી. લોકડાઉન દરમિયાન પણ આવું જ કંઈક બન્યું હશે. 2020માં, માનવ પ્રવૃત્તિઓ અટકાવવાથી હવાના એરોસોલ ઉત્સર્જનનું કારણ ઓછું થયું હતું જ્યારે વિશ્વભરમાં લગભગ તમામ લોકડાઉન શરૂ થયા હતા. આને કારણે બળતણના વપરાશમાં તીવ્ર ઘટાડો થયો હતો અને એરોસોલ ઉત્પાદન પર ઓટોમોબાઇટ ટ્રાફિકની ઊંડી અસર થઈ હતી.

    આ પણ વાંચો: explained: 50 વર્ષથી નથી બદલાયા અવકાશના નિયમો, UNએ કહ્યું- સમીક્ષાનો સમય થઈ ગયો છે

    સંશોધકોએ ઓછા પ્રદૂષણને કારણે ઘટતી વીજળીમાં બે પ્રકારના ચમકતા ટીપાંનું નિરીક્ષણ કર્યું હતું. જે જમીન પર પડે છે અને એક ફક્ત વાદળોમાં જ ચમકે છે. એક પદ્ધતિમાં જાણવા મળ્યું છે કે 2021ના સમાન મહિનામાં વીજળીની તેજસ્વીતા માર્ચ 2020થી મે 2020ની તુલનામાં 19 ટકા ઓછી હતી. સંશોધકોએ એમ પણ શોધી કાઢ્યું હતું કે જ્યાં એરોસોલમાં ધરખમ ઘટાડો થયો હતો, ત્યાં વીજળીના ઘટાડામાં પણ તીવ્ર ઘટાડો થયો હતો.
    Published by:Riya Upadhay
    First published:

    Tags: Corona lockdown, Coronavirus, Explained, Know about

    આગામી સમાચાર