Explained: શું છે નેટ ઝીરો અને ભારતે તેની સામે શું રજૂઆત કરી છે?

Explained: શું છે નેટ ઝીરો અને ભારતે તેની સામે શું રજૂઆત કરી છે?
પ્રતિકાત્મક તસવીર

વૈશ્વિક જળવાયુની સ્થિતિમાં સુધાર લાવવા માટે અમેરિકા લીડરશિપના માધ્યમથી શિખર સંમેલન 2050 સુધીમાં નેટ-ઝીરોની આશા રાખી રહ્યું છે

  • Share this:
અમેરિકા રાષ્ટ્રપતિના રાજદૂત જોન કેરી જળવાયુ અંગે ભારતની ત્રણ દિવસની મુલાકાતે છે. 22-23 એપ્રિલે અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ જો બાઈડન દ્વારા વર્ચ્યુઅલ ક્લાઈમેટ લીડર્સ સમિટનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે. આ સમિટમાં પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીને પણ આમંત્રણ આપવામાં આવ્યું છે.

વૈશ્વિક જળવાયુની સ્થિતિમાં સુધાર લાવવા માટે અમેરિકા આ લીડરશિપના માધ્યમથી શિખર સંમેલન 2050 સુધીમાં નેટ-ઝીરોની આશા રાખી રહ્યું છે. યુકે અને ફ્રાંસ સહિત અન્ય દેશોએ પણ પહેલાથી જ એવા કેટલાક કાયદા જે સેન્ચ્યુરીની મિડલમાં નેટ-ઝીરોનો ઉદ્દેશ્ય પ્રાપ્ત કરવા માટે લાગુ કર્યા છે. કેનેડા, સાઉથ કોરિયા, જાપાન અને જર્મની સહિત અનેક દેશો ભવિષ્યમાં નેટ-ઝીરો થવાનો વાયદો કરી રહ્યા છે. ચીને પણ 2060 સુધીમાં નેટ-ઝીરો થવાનો વાયદો કર્યો છે. અમેરિકા અને ચીન પછી ભારત ગ્રીનહાઉસ ગેસનું સૌથી મોટુ એમિટર છે.



નેટ ઝીરોનો લક્ષ્યાંક

નેટઝીરોને કાર્બન-ન્યુટ્રાલિટી પણ કહેવામાં આવે છે. નેટ ઝીરો એક એવી પરિસ્થિતિ છે, જેમાં કોઈપણ દેશ વાતાવરણમાંથી ગ્રીનહાઉસ શોષવાનું અને તેને દૂર કરવા માટે વળતર આપવામાં આવે છે. વાયુમંડળમાંથી ગેસ દૂર કરવા માટે કાર્બન કેપ્ચર અને સ્ટોરેજ જેવી ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરવાની આવશ્યકતા છે.

2050 સુધી નેટ ઝીરોના લક્ષ્યાંક પર દરેક દેશની સહી માટે બે વર્ષથી અભિયાન ચલાવવામાં આવી રહ્યું છે. કાર્બન ન્યુટ્રાલિટી લાંબા ગાળાનો લક્ષ્ય હોવાના કારણે તેના પર અનેક દાયકાઓથી ચર્ચા કરવામાં આવી રહી છે. લાંબા ગાળાના લક્ષ્ય દેશની આર્થિક નીતિ નક્કી કરે છે.

આ પણ વાંચો - IPL 2021ની બધી મેચ મફતમાં જોવી છે? તો કરો આટલું કામ

અમીર અને વિકસિત દેશો માટે 2050-2070 સુધીમાં નેટ ઝીરો ટાર્ગેટ માટે ચર્ચા કરવામાં આવતી હતી, જે અનેક દાયકાઓથી ગ્લોબલ વોર્મિંગ અને જળવાયુ પરિવર્તન માટે જવાબદાર છે. વિકસિત દુનિયાના દ્રષ્ટિકોણ રૂપે આ દરેક માટે રાહતભર્યું છે. કારણ કે બર્ડન દરેક દ્વારા શેર કરવામાં આવે છે, પરંતુ કોઈએ વ્યક્તિગત તે ભોગવવાનું રહેતુ નથી.

ભારતની રજૂઆત

માત્ર ભારત આ લક્ષ્યનો વિરોધ કરી રહ્યું છે, કારણ કે તેનાથી ભારતની સ્થિતિ પ્રભાવિત થવાની શક્યતા છે. છેલ્લા બે-ત્રણ દાયકાથી ઉચ્ચ વિકાસ માટે સૈકડો કરોડો લોકોને ગરીબીથી દૂર કરવાના પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. કાર્બન દૂર કરવાની મોટાભાગની ટેકનોલોજી મોંઘી છે.

સિદ્ધાંતને જોવા જઈએ તો ભારતની આર્ગ્યુમેન્ટને રદ કરવી સરળ નથી. દરેક દેશે પાંચથી દસ વર્ષ માટે જળવાયુ લક્ષ્ય નિર્ધારિત કરવાની જરૂર છે. જે બાદ તે પરિણામ જોવાની જરૂર છે તથા બીજી આવશ્યકતા છે કે લક્ષ્યનું મળેલ પરિણામ પાછલા પરિણામ કરતા સારુ હોવું જોઈએ.

પેરિસ સમજૂતીનું કાર્ય આ વર્ષથી શરૂ થયું છે. મોટાભાગના દેશોએ 2025-2030 માટે લક્ષ્ય પ્રસ્તુત કર્યો છે. ભારતનું કહેવું છે કે નેટ ઝીરોના લક્ષ્યાંકની જગ્યાએ પહેલેથી કેવા પ્રકારના વાયદા કર્યા છે તેના પર કાર્ય કરવું જોઈએ.

કેટલાક અભ્યાસ પરથી જાણવા મળ્યું છે કે G-20 દેશોમાં ભારત એક માત્ર એવો દેશ છે કે જે પેરિસ એગ્રીમેન્ટ ગોલ વૈશ્વિક તાપમાન 2° Cથી વધુ થવાનું લક્ષ્ય પૂર્ણ કરી રહ્યો છે. યૂરોપીય સંઘની કાર્યવાહીમાં જળવાયુ પરિવર્તનમાં સૌથી વધુ પ્રગતિશીલ દેશ તરીકે જોવા મળે છે.

નવી દિલ્હી તે વાતનો સતત ઈશારો કરી રહી છે કે વિકસિત રાષ્ટ્રે કરેલા વાયદા અને પ્રતિબદ્ધતા પૂર્ણ કરી શક્યા નથી. કોઈપણ પ્રમુખ દેશે ક્યોટો પ્રોટોકોલ હેઠળ લક્ષ્ય પૂર્ણ કર્યું નથી. તથા કહેવામાં આવ્યું છે કે 2050-2060 સુધીમાં કાર્બન ન્યુટ્રાલિટી પ્રાપ્ત કરવાની સંભાવનાને રદ કરતું નથી, પરંતુ કરવામાં આવેલ આંતરરાષ્ટ્રીય કમિટમેન્ટ પૂર્ણ કરવું જરૂરી છે.
Published by:News18 Gujarati
First published:April 08, 2021, 17:03 pm