સ્ક્રેપેજ પોલિસી : તમારી ગાડી 15 વર્ષ જુની થઈ તો હવે શું કરશો?

સ્ક્રેપેજ પોલિસી : તમારી ગાડી 15 વર્ષ જુની થઈ તો હવે શું કરશો?
પ્રતિકાત્મક તસવીર

કાર સ્ક્રેપિંગ શું છે? કારના સ્ક્રેપિંગના ફાયદા પર કેમ વિવાદ? કારના સ્ક્રેપ પછી નોંધણીનું શું થાય છે?

  • Share this:
    છેલ્લા બે વર્ષથી રાહ જોવાતી વ્હિકલ સ્ક્રેપેજે પોલિસીની જાહેરાત બજેટમાં પણ કરવામાં આવી હતી અને આગામી ટૂંક સમયમાં તેની વિગતવાર માહિતી જાહેર કરવામાં આવશે તેમ નિર્મલા સીતારમણે કહ્યું હતુ. જોકે બસ હવે થોડાક જ દિવસમાં સરકાર નવી સ્ક્રેપેજ પોલિસી જાહેર થશે.

    સંભવિત 1લી એપ્રિલ, 2021થી લાગુ થનારી આ વાહન સ્ક્રેપેજ પોલિસીમાં 15 વર્ષથી જુના વાહનોને રોડ-રસ્તા પરથી દુર કરવાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે.



    સતત વધતા પ્રદૂષણને કારણે દિલ્હી જેવા કેટલાક શહેરો માટે નેશનલ ગ્રીન ટ્રિબ્યુનલે 15 વર્ષથી વધુ જૂના વાહનો પર પ્રતિબંધ મૂકવાનો આદેશ આપ્યો છે. ભારતમાં નિયમો અનુસાર આવા જૂના વાહનોનો કોઈપણ રીતે ઉપયોગ કરી શકાતો નથી. પરંતુ જૂના વાહનોના ભંગાર માટે કોઈ ગોઠવાયેલી સિસ્ટમ ન હોવાને કારણે તેનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.

    જોકે સ્ક્રેપેજ પોલિસીનો આ નિર્ણય કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારોની સલાહ સાથે લેવામાં આવશે. એક જ તમામ વાહન પર લાગુ થશે કે પછી લોકોના ખાનગી અને પરિવહન વાહનો માટે અલગ અલગ નિયમો લાગુ થશે? વ્યક્તિગત વાહનો માટે વિવિધ નિયમો હશે, પરંતુ 15 વર્ષ જુનું વાહન ચિંતાનું કારણ બનશે ચોક્કસ.

    પાડોશી રાજ્યમાં ટ્રાન્સફર છે એક વિકલ્પ?

    દિલ્હીની પ્રાદેશિક પરિવહન કચેરીઓએ જુના વાહનોનું રીન્યૂ બંધ કર્યું છે, હેલ્થ સર્ટી ચેક કરીને જ આગળની પ્રક્રિયા કરે છે. જોકે રાષ્ટ્રીય ગ્રીન ટ્રિબ્યુનલના આદેશો આખા દેશ માટે છે અને દિલ્હીના વાહન પર પણ આખા દેશમાં એ જ નિયમ લાગે. તેથી જો તમને બધા નિયમો ખબર ન હોય તો તમે રસ્તા પર તમારું જૂનું વાહન ચલાવતા વખતે કાયદો તોડી જ રહ્યા છો.

    આ પણ વાંચોઅમદાવાદ : 'ઘરે બધા દિવ્યેશની રાહ જોઈ બેઠા હતા, અને...' SG હાઈવે પર કર્મકાંડી યુવાનને ટ્રકે કચડી માર્યો

    જો તમારી કાર 15 વર્ષથી વધુ જૂની છે, તો પછી નજીકના રાજ્યમાં ફરીથી નોંધણી શક્ય છે, પરંતુ તે ખૂબ જ જટિલ પ્રક્રિયા છે. આ ટ્રાન્સફર કારના આરસીની સમાપ્તિ તારીખ પહેલાં થવું જોઈએ. આ સિવાય બે અલગ અલગ RTO ક્ષેત્રોના નિયમો લાગુ થવાથી તમામ શરતોનું પાલન અસંભવ અને ખૂબ જ વ્યસ્ત, ખર્ચાળ બની જાય છે.

    કાર સ્ક્રેપિંગ શું છે?

    જો તમે તમારી કારને બીજા રાજ્યમાં લઈ જવા માંગતા ન હોવ, તો તે 15 વર્ષ જૂની કારને ટ્રેશ (કબાડ)માં લેવાનો વિકલ્પ છે. એટલે કે કારને રિસાયકલ કરી શકાય છે. આ કરવાથી જૂની કારના ગેરકાયદેસર અથવા ગુનાહિત ઉપયોગનો અવકાશ પણ સમાપ્ત થશે. પરંતુ કારને સ્ક્રેપ કરતી વખતે તમારે થોડું સાવધ રહેવું જોઈએ.

    કાર સ્ક્રેપને સત્તાવાર સ્ક્રેપ ડીલર દ્વારા કરાવો

    * સ્ક્રેપ સમયે, તેનો ચેસીસ નંબર લો

    * વેપારી તે જ હોવો જોઈએ કે જેણે પર્યાવરણને ધ્યાનમાં લીધા પછી કારનો સલામત વિનાશ કર્યો.

    * કારને સ્ક્રેપ કરવા વિશે આરટીઓને જાણ કરો અને કારનું ડિજિસ્ટ્રેશન કરાવો.

    કાર કેવી રીતે સ્ક્રેપ થાય છે?

    સ્ક્રેપ ડીલર કારની સ્થિતિ અને વજન પ્રમાણે કિંમત નક્કી કરે છે. કરાર થયા પછી ડીલર કારના ભાગોને અલગ કરી શકે છે અને પ્લાસ્ટિક, રબર, લોખંડ વગેરે બધું અલગથી વેચી શકે છે. જો કારમાં સી.એન.જી. કીટ ફીટ હોય તો તે અલગથી નાશ પામે છે.

    આ પણ વાંચોઅનોખી કહાની : '15 વર્ષ પહેલા મગર એક હાથ ખાઈ ગયો', આજે તેમના એક અવાજથી પાણીમાંથી મગર બહાર આવે છે

    કારના માલિકે ખાતરી કરવી જ જોઇએ કે તેની કાર ખરેખર નષ્ટ થઈ ગઈ હતી. વેપારીએ ભંગારના સોદા બાદ પણ કારને સ્ક્રેપ કરી ન હતી અને ત્યાર બાદ તેનો ગેરકાયદે ઉપયોગ થતો હોવાના અનેક કિસ્સા બહાર આવ્યા છે. જેના નામે રજિસ્ટ્રેશન હોય તે જ માણસ સરકારી સ્કેનર હેઠળ રહે છે. તો અહીં પણ થોડી સાવચેતી રાખો.

    * સ્ક્રેપ ડીલરને અસલ આરસી આપવી જરૂરી નથી.

    * આરટીઓમાં આગળની પ્રક્રિયા માટે તમે કારના ભંગાર થયાના કેટલાક ફોટા લઈ શકો છો.

    * સ્ક્રેપ થયા પછી વેપારીને સ્પેર પાર્ટ્સમાંથી ઘણો નફો મળી શકે છે, તેથી મૂલ્યાંકન કાળજીપૂર્વક કરો.

    * કારને સ્ક્રેપ કરતી વખતે આરટીઓનો સંપર્ક કરો અને તેના નિયમોનું પાલન કરો.

    કારના સ્ક્રેપ પછી નોંધણીનું શું થાય છે?

    જ્યારે આરટીઓમાં કારને સ્ક્રેપ કરવાની પ્રક્રિયા પૂર્ણ થાય છે અને નોંધણી થઈ જાય છે, ત્યારે નોંધણી નંબર ફ્રી બને છે અને ભવિષ્યમાં અન્ય કોઈ વાહન માટે ઉપયોગ કરી શકાય છે. કાર સ્ક્રેપ સમયે તમારે વીમા કંપનીને પણ જાણ કરવી પડશે.

    કારના સ્ક્રેપિંગના ફાયદા પર કેમ વિવાદ?

    પ્રદૂષણને કાબૂમાં રાખવા કાર ક્રેપિંગ નીતિ કોમર્શિયલ વાહનો માટે વધુ અસરકારક બની શકે છે. પરંતુ, યોગ્ય સિસ્ટમ અને નીતિના અભાવને કારણે કોમર્શિયલ ક્ષેત્રના ખાનગી વાહનો પણ સ્ક્રેપ કરવાનો વિકલ્પ ટાળે છે. સોસાયટી ઓફ ઈન્ડિયન ઓટોમોબાઈલ(SIAM)એ સરકારને એક પ્રસ્તાવ મોકલ્યો હતો કે જો સરકાર 15 વર્ષ જુના વાહનો કબાડમાં કાઢવા માટે વાહનોના માલિકોને વળતર અથવા પ્રોત્સાહન આપે તો લોકોને આ દિશામાં પ્રેરણા મળી શકે. અમેરિકામાં પણ સરકાર સહાય કરે છે.

    ટેક્સ અંગે શું ચિંતા છે?

    પ્રોત્સાહનના પ્રસ્તાવ અંગે હજી સુધી કોઈ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો નથી પરંતુ પરિવહન મંત્રાલય જૂના વાહનો પર ટેક્સ લાદી શકે છે. વાહન વ્યવહાર ખાતાએ મૂલ્યાંકન કર્યું છે કે જૂના વાહનોની સ્ક્રેપ કરવાની નીતિથી દર વર્ષે વાહનો દ્વારા થતા પ્રદૂષણમાં 25 ટકાનો ઘટાડો થશે અને ઈંધણની મોટા પ્રમાણમાં બચત થશે.

    પરંતુ બીજી તરફ તેઓ સ્ક્રેપ પોલિસીમાં ખાનગી વાહનો પરનો ટેક્સ વધારવાનું પણ વિચારી રહ્યાં છે.

    સરકાર જૂના વાહનોને રસ્તાઓ પર ન લાવવા માટે ગ્રીન ટેક્સની વિચારણા કરી રહી છે, જે ખાનગી વાહનોને ભારે પડી શકે છે. 15 વર્ષથી વધુ જૂના વાહનો પર આ વેરો રોડ ટેક્સના 50% સુધીનો હોઈ શકે છે. જોકે કોમર્શિયલ વાહનોના નવીકરણ પર આ જ ગ્રીન ટેક્સ ઓછો હશે.
    Published by:kiran mehta
    First published:February 24, 2021, 22:32 pm

    ટૉપ ન્યૂઝ