Investment: ફિક્સ ડિપોઝિટ કે રિકરિંગ ડિપોઝિટ, રોકાણ માટે શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ કયો?

ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ વિ. રિકરિંગ ડિપોઝિટ

Investment: અત્યારે ટર્મ ડિપોઝિટ તરીકે રિકરિંગ ડિપોઝિટ (Recurring Deposits) અને ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ (Fixed Deposits) ચલણમાં છે.

  • Share this:
    મુંબઈ: નાણાંનું રોકાણ (Investment) કરવા ઈચ્છતા લોકો માટે બજારમાં રોકાણના ઘણા વિકલ્પો ઉપલબ્ધ છે. પણ રોકાણ કરતા પહેલા રોકાણના વિવિધ વિકલ્પોનો અભ્યાસ કરવો જોઈએ, તેમની તુલના કરવી જોઈએ અને પછી પોતાના માટે અનુકૂળ વિકલ્પ પસંદ કરવો જોઈએ. રોકાણ કરનાર લોકોમાં ટર્મ ડિપોઝિટ (Term deposit) સૌથી પ્રિય હોય છે. ટર્મ ડિપોઝિટ બેન્ક સાથે થતી હોવાથી તેને સૌથી સુરક્ષિત રોકાણ (secure investment) માનવામાં આવે છે. અત્યારે ટર્મ ડિપોઝિટ તરીકે રિકરિંગ ડિપોઝિટ (Recurring Deposits) અને ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ (Fixed Deposits) ચલણમાં છે. જો તમે આમાંથી કોઈમાં રોકાણ કરવાનું વિચારી રહ્યા હોવ તો તમારે રિકરિંગ ડિપોઝિટ અને ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ વચ્ચેના તફાવતોથી વાકેફ રહેવું જોઈએ. સામાન્ય રીતે પ્રથમ વખત રોકાણ કરનાર લોકો RD અને FD વચ્ચે મૂંઝવણમાં મુકાઈ જતા હોય છે.

    રિકરિંગ ડિપોઝિટ અને ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ દેશની મોટાભાગની બેંકો દ્વારા ઑફર કરવામાં આવે છે અને તેમના કેટલાક ફાયદા અને ગેરફાયદા છે. આજે અહીં રિકરિંગ ડિપોઝિટ અને ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ વચ્ચેના તફાવતની જાણકારી આપવામાં આવી છે.

    બંનેના ધ્યેય અલગ

    ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટમાં ચોક્કસ રકમને ચોક્કસ સમયગાળા માટે ડિપોઝિટ કરવામાં આવે છે. આ રકમ પર વ્યાજ મળે છે. જ્યારે રિકરિંગ ડિપોઝિટમાં ગ્રાહક નાના નાના હપ્તે રકમ ડિપોઝિટ કરે છે. RDનો ઉદ્દેશ નિયમિત રીતે બચતની ટેવ સાથે સંકળાયેલો છે. RDમાં છેલ્લે મૂળ રકમ સાથે વ્યાજ ચૂકવવામાં આવે છે.

    ડિપોઝિટ

    ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટમાં કોઈ વ્યક્તિ લમ્પ સમ રકમ એકસાથે ડિપોઝિટ કરી શકે છે. આ સુવિધા મોટાભાગની બેંકોમાં મળી જાય છે. જ્યારે RDમાં વ્યક્તિ પોતાની ક્ષમતા મુજબ દર મહિને ડિપોઝિટ કરી શકે છે.

    સમયગાળો

    ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ રાખવા 7 દિવસથી 10 વર્ષ સુધીનો સમયગાળો હોય છે. જ્યારે RDમાં આ સમયગાળો 6 મહિનાથી 10 વર્ષ સુધીનો હોય છે.

    કરવેરા

    ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ અને રિકરિંગ ડિપોઝિટ બંને કરપાત્ર છે. એટલે કે બંને સ્કીમમાં કમાયેલું વ્યાજ કરપાત્ર છે. RDના કિસ્સામાં TDS ચૂકવવું ફરજિયાત નથી. પરંતુ વ્યક્તિએ ITR (આવકવેરા રિટર્ન) ફાઇલ કરતી વખતે વ્યાજનો ઉલ્લેખ કરવો પડે છે. જ્યારે ફિક્સ ડિપોઝિટમાં કમાયેલું વ્યાજ 40,000 રૂપિયાથી વધુ હોય તો ખાતાધારકે TDS ચૂકવવું પડે છે. પાન સબમિટ કરવામાં આવે તો TDS 10% છે અને જો ન કરવામાં આવે તો 20% TDS લાગે છે.

    વળતર

    FD અથવા RDમાં વળતરની તુલનામાં FD વધુ વળતર આપે છે. કારણ કે, RDમાં ખાતાધારક માસિક રકમ જમા કરાવે છે અને તેથી તે મુજબ વ્યાજ મળે છે. જ્યારે FDમાં એકસાથે રકમ જમા થાય છે. જેથી તેમાં વધુ વ્યાજ મળે છે. કયો વિકલ્પ પસંદ કરવો તે તમારી અનુકૂળતા પર આધાર રાખે છે. ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટમાં વ્યાજ વધારે હોય છે, પરંતુ રિકરિંગ ડિપોઝિટ વધુ અનુકૂળ હોય છે. કારણ કે, તેમાં ઓછી રકમ પણ જમા કરવા દેવાય છે.

    આ પણ વાંચો: Recurring Deposit: રિકરિંગ ડિપોઝિટ પર આ રીતે થાય વ્યાજની ગણતરી, જાણો શું છે RD કેલ્ક્યુલેટર?

    ડિફોલ્ટ

    ફિક્સ ડિપોઝિટમાં વ્યક્તિ ડિફોલ્ટ કરી શકે નહીં. તેમાં પહેલા રકમ જમા કરવાની હોય છે. જ્યારે RDમાં હપ્તે પૈસા ભરવાના હોવાથી તેમાં ડિફોલ્ટ થઈ શકે છે. જો કોઈ વ્યક્તિ સતત છ મહિનાથી પૈસા ભરવામાં નિષ્ફળ જાય તો બેંક RD એકાઉન્ટ બંધ કરી શકે છે.

    રોકાણની મર્યાદા

    ફિક્સ ડિપોઝિટમાં રોકાણ કરવા માટેની રકમની કોઈ મર્યાદા નથી, પણ બેંકો સ્કીમમાં રકમની મર્યાદા રાખતી હોય છે. તેમાં બેંકના નિયમ મુજબ રૂ. 100થી લઈ રૂ. 1.50 લાખનું રોકાણ થઈ શકે છે. જ્યારે RDના ઓછામાં ઓછી કે વધુમાં વધુ રકમ માટે કોઈ નિયંત્રણ નથી. ઘણી બેંકો રૂ. 100થી રૂ. 15 લાખ સુધીનું રોકાણ કરવા દે છે.

    આ પણ વાંચો: RD Interest Rates: તમારા RD એકાઉન્ટના વ્યાજદર પર આ બાબતોની થઈ શકે અસર

    વ્યાજદર

    ફિક્સ ડિપોઝિટમાં વળતર એક વર્ષના સમયગાળા માટે વ્યાજ દર 6.96%થી 8.00% વચ્ચે હોય છે. વ્યાજ દર મૂડી અને સમયગાળા પર આધાર રાખે છે. FDનો વ્યાજ દર RD કરતા થોડો વધારે હોય છે. તેમાં એક વર્ષના સમયગાળા માટે વ્યાજદર 5.25 ટકાથી 7.90 ટકા વચ્ચે રહે છે. વ્યાજનો દર સામાન્ય રીતે સમયગાળા અને માસિક રોકાણની રકમ પર આધાર રાખે છે.

    આ પણ વાંચો: Fixed Deposit: RBIએ નિયમમાં કર્યો ફેરફાર, એક નાની ભૂલ તમને લગાડી શકે છે ચૂનો, જાણો સંપૂર્ણ વિગત

    RD કે FDમાંથી શું પસંદ કરવું?

    જો તમારી પાસે રોકાણ કરવા માટે લમ્પ સમ રકમ હોય તો તમારા માટે ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ રોકાણનો આદર્શ વિકલ્પ છે. જેના થકી તમે લાંબા ગાળે વધુ કમાણી કરી શકો છો. વધુ સારું વળતર મેળવવા માટે તમે સંચિત FD (cumulative FD)માં રોકાણ કરી શકો છો. બીજી તરફ એકસાથે રોકાણ કરવાની રકમ ન હોય, પરંતુ સમયાંતરે તેઓ કટકે કટકે રકમ ડિપોઝિટ કરી શકે તેવા લોકો માટે RDની વિકલ્પ સારો છે. RD અને FD બંને જોખમ લેવા માંગતા ન હોય તેવા રોકાણકારો માટે શ્રેષ્ઠ છે. આ વિકલ્પ નીચા ટેક્સ સ્લેબમાં આવતા રોકાણકારો માટે પણ અનુકૂળ છે. RD કે FDમાં રોકાણ કરતા પહેલા પોતાની અનુકૂળતા પર ધ્યાન આપવું જરૂરી છે.
    Published by:Vinod Zankhaliya
    First published: