લૉકડાઉનમાં નોકરી જશે તે ટેન્શન ભૂલી જાવ! ઘરે રહીને શરુ કરો દૂધનો વેપાર, જાણો આ વિશે બધું

News18 Gujarati
Updated: May 10, 2020, 4:51 PM IST
લૉકડાઉનમાં નોકરી જશે તે ટેન્શન ભૂલી જાવ! ઘરે રહીને શરુ કરો દૂધનો વેપાર, જાણો આ વિશે બધું
લૉકડાઉનમાં નોકરી જશે તે ટેન્શન ભૂલી જાવ! ઘરે રહીને શરુ કરો દૂધનો વેપાર, જાણો આ વિશે બધું

પશુપાલન હવે ફક્ત ગાય-ભેંસનું દૂધ કાઢવા સુધી જ સિમિત નથી. ઓર્ગેનિક ઉત્પાદન વધવાના કારણે છાણના ખાતરથી પણ કમાણી કરી શકાય છે

  • Share this:
ઓમ પ્રકાશ

નવી દિલ્હી : કોરોના મહામારીના કારણે શહેરમાંથી ગામ તરફ પરત ફરી રહેલા લોકો આખરે શું કામ કરીને પોતાનું જીવન ચલાવશે. એવું શું છે કે તે ઘરે રહીને સન્માનજનક પૈસા કમાવી શકે છે. ડેરી કોપરેટિવમાં 39 વર્ષથી કામ કરી રહેલા ઝારખંડ મિલ્ક ફેડરેશનના પ્રબંધ નિર્દેશક સુધીર કુમાર સિંહ કહે છે કે દૂધ ઉદ્યોગથી ગ્રામણી જીવન બદલી શકે છે. આ સેક્ટર શહેરથી લઈને ભારત ગ્રામીણ સુધી ઘણો રોજગાર આપી રહ્યો છે. તેને વધારે આગળ વધારી શકાય છે. તેના દ્વારા લોકોને કામ આપી શકાય છે. પશુપાલન હવે ફક્ત ગાય-ભેંસનું દૂધ કાઢવા સુધી જ સિમિત નથી. ઓર્ગેનિક ઉત્પાદન વધવાના કારણે છાણના ખાતરથી પણ કમાણી કરી શકાય છે.

સુધીર કુમાર સિંહ કહે છે કે ભારતના જીડીપીમાં પશુપાલન અને તેની સાથે જોડાયેલ ક્ષેત્ર લગભગ 4 ટકા યોગદાન આપે છે. ગુજરાત પછી કર્ણાટક આ મામલામાં સૌથી વધારે ઉભરતું રાજ્ય છે. જ્યારે સૌથી વધારે પશુધન યૂપીમાં છે પણ સહકારી આંદોલનના ‘સરકારીકરણ’હોવાના કારણે અહીં કોપરેટિવ સક્સેસ નથી. કોરોના વાયરસના કારણે બદલેલા ગ્રાણીણ અર્થવવ્યસ્થાને મજબૂત કરવા માટે બધી સરકારોએ દૂધ કોપરેટિવની વ્યવસ્થા ઠીક કરવી પડશે. શહેરોમાં મોટાભાગના લોકો 10-15 હજાર રુપિયા કમાય છે. આટલા પૈસા તો તે બે-ત્રણ પશું ઘરે રાખીને પણ કમાય શકે છે.

ખાદ્યાનથી વધારે દૂધથી આવક - નેશનલ એકાઉન્ટ સ્ટેટિક્સ 2019 પ્રમાણે 2017-18માં દૂધથી થનારી આવક 7,01,530 કરોડ રુપિયા છે, જે ખાદ્યાનોથી થનાર કુલ ઇન્કમથી પણ વધારે છે. જાહેર છે કે ડેરી વ્યવસાયમાં ખેડૂતોની આવકને વધારવાની અપાર ક્ષમતા છે. કારણ કે આ ક્ષેત્રમાં ઘણી તરક્કી છતા પ્રતિ વ્યક્તિ દૂધની ઉપલબ્ધતા ફક્ત 394 ગ્રામ જ છે. ભારતમાં દરરોજ 50 કરોડ લીટર દૂધ ઉત્પાદન થાય છે. જેમાં લગભગ 20 કરોડ લીટર ખેડૂત કરે છે. જ્યારે 30 કરોડ લીટર માર્કેટમાં આવે છે.



રોજગારની વધારે સંભાવના, ઇન્ફ્રાસ્ટ્ર્ક્ચરની જરુર - ઇન્સ્ટીટ્યૂટ ઓફ રુરલ મેનેજમેન્ટ ગુજરાતમાં વર્ગીસ કુરિયન સેન્ટર ઓફ એક્સીલેંસના સલાહકાર સંદીપ દાસ કહે છે કે કોરોના કાળમાં પણ ડેરી સેક્ટર યોગ્ય રીતે ચાલી રહ્યું છે. આટલી મોટી જનસંખ્યાવાળા દેશમાં દૂધ ઉદ્યોગ રોજગાર આપનાર અને દેનાર મોટો માધ્યમ બની શકે છે. સરકાર આ માટે મદદ કરી રહી છે. ઘણા પ્રદેશોમાં તેની સંભાવના ઘણી છે પણ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર નથી. બલ્ક મિલ્ક કૂલર (બીએમસી) જેમાં દૂધ ઠંડુ કરવામાં આવે છે તેને વધારવું પડશે. આ યૂપી જેવા મોટા રાજ્યોમાં ઘણા ઓછા છે.ડેરી માટે ક્યાંથી મળશે મદદ - કેન્દ્ર સરકારની ડેરી ઉદ્યમિતા વિકાસ યોજના (DEDS)સિવાય રાજ્ય સરકારો પણ પોત-પોતાના સ્તરે તેના વિકાસના કાર્યક્રમ ચલાવી રહી છે. જેમાં 25થી લઈને 90 ટકા સુધીની સબસિડી છે. ઝારખંડ મિલ્ક ફેડરેશનના એમડી સુધીર કુમાર સિંહના મતે બિહારમાં આ માટે 50થી 57 ટકા અને ઝારખંડમાં 90 ટકા સુધી સબસિડી આપવામાં આવે છે. જેણે પણ પશુપાલન માટે સરકારી મદદ જોઈએ તે પોતાના જિલ્લા પશુપાલન અધિકારી કે વિકાસ અધિકારીનો સંપર્ક કરી શકાય છે.

કેન્દ્ર સરકાર નાબાર્ડ દ્વારા પશુપાલન માટે મદદ આપે છે. ડેરી ઉદ્યમિતા વિકાસ યોજના અંતર્ગત એક પશુ પર 17,750 રુપિયાની સબસિડી મળે છે. જ્યારે અનુસુચિત જાતિ અને જન જાતિ માટે આ રકમ 23,300 રુપિયા પ્રતિ પશું આપવામાં આવે છે. મિલ્ક પ્રોડક્ટ બનાવવાના મશીન માટે પણ પૈસા મળે છે.



પશુપાલન અને ડેરી સેક્ટરમાં વધારવા માટે કેન્દ્ર સરકાર રાષ્ટ્રીય ગોકુલ મિશન, રાષ્ટ્રીય ડેરી વિકાસ કાર્યક્રમ પણ ચલાવી રહી છે. આની મદદથી દૂધથી જોડાયેલ વેપાર વધારી શકાય છે.

ગાયનું દૂધ અને બોટલબંધ પાણીની કિંમત બરાબર - દૂધ ઉત્પાદનમાં આપણી ઘણી પ્રગતિ કરી લીધી છે પણ કેટલાક રાજ્યોને છોડી દેવામાં આવે તો ખેડૂત યોગ્ય કિંમત માટે તરસી રહ્યા છે. યૂપીમાં ગાયનું દૂધ અને બોટલબંધ પાણીની કિંમત લગભગ એક સરખી છે.

કેવી રીતે નક્કી થાય છે દૂધની કિંમત - દૂધની યોગ્ય કિંમત મળવાની સમસ્યા સામાન્ય છે. દૂધમાં રહેલા ફેટ અને એસએનએફના આધારે પર તેની કિંમત નક્કી થાય છે. કોઓપરિટેવ દૂધની કિંમત નક્કી કરે છે તે 6.5 ટકા ફેટ અને 9.5 ટકા એસએનએફનું હોય છે. આ પછી ફેટ ઓછું થાય તો તે પ્રકારની કિંમત ઘટી જાય છે.
First published: May 10, 2020, 4:51 PM IST
વધુ વાંચો
अगली ख़बर

તાજેતરના સમાચાર

corona virus btn
corona virus btn
Loading